اختلافات و دوگانگی در علم شناسی قرآنی و مدرن

چکیده مقاله

بی شک علم شناسی، یکی از اصلی ترین موضوعاتی است که تقریبا هر جریان فکری و مذهبی، بایستی موضع خویش را نسبت بدان روشن کرده و فهم خویش را از آن تبیین کند و اگر بخواهیم با دقت به هر یک از مکاتب فکری و مذهبی جهان نیز بنگریم، این ماجرا را در تعالیم آنان به صورت تکوینی و تدوینی می توانیم مشاهده کنیم بر این مبناء، در این پژوهش، کوشش برآن است تا به بررسی اختلافات و دوگانگی در علم شناسی قرآنی و مدرن، در شاکله علم شناسی مدرن و ساختار تحلیلی علم شناسی قرآنی پرداخته شود علم شناسی قرآنی و علم شناسی مدرن هر یک بر مبانی معرفت شناختی، هستی شناختی و روش شناختی متفاوتی استوارند در علم شناسی قرآنی، علم امری هدایت محور، ارزش مدار و پیوندخورده با غایت های الهی و اخلاقی تلقی می شود؛ در حالی که علم شناسی مدرن بیشتر بر تجربه گرایی، عینیت گرایی، آزمون پذیری و تفکیک علم از ارزش تاکید دارد این تفاوت های بنیادین گاه به بروز اختلافات و دوگانگی هایی در فهم ماهیت علم منجر شده است این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل این اختلافات، با روش اسنادی و تحلیلی انجام شده و با مراجعه به منابع قرآنی، تفاسیر، آثار اندیشمندان مسلمان و متون علم شناسی مدرن، به واکاوی ریشه های نظری این دو رویکرد پرداخته است یافته ها نشان می دهد که اختلاف میان علم شناسی قرآنی و مدرن، بیش از آنکه صرفا ناظر به داده های علمی باشد، ریشه در تفاوت مبانی معرفتی و غایات علم دارد بنابراین، فهم دقیق نسبت میان این دو، نیازمند بازخوانی انتقادی مبانی هر دو دستگاه معرفتی است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمد سمیعی

دانشجوی دکتری مطالعات بریتانیا، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران

سید محمد مهدی حسینی

گروه علوم قرآن و حدیث، واحد قم، دانشگاه دولتی قم، قم، ایران

سید محمد مهدی حسینی

گروه علوم قرآن و حدیث، واحد قم، دانشگاه دولتی قم، قم، ایران

�سینی، سید محمد مهدی،1405،اختلافات و دوگانگی در علم شناسی قرآنی و مدرن،نهمین کنفرانس بین المللی مطالعات مدیریت، فرهنگ و هنر،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات نهمین کنفرانس بین المللی مطالعات مدیریت، فرهنگ و هنر31 اردیبهشت 1405 · تهران