بررسی عوامل اجتماعی موثر بر بازگشت دوباره معتادان به چرخه اعتیاد و نقش مددکاران در پیشگیری از عود

چکیده مقاله

چرخه بازگشت دوباره به اعتیاد، یا همان عود، یکی از دشوارترین مراحل درمان و ترک محسوب می شود عود اعتیاد پدیده ای پیچیده، چندوجهی و متاثر از عوامل زیستی، روانی و اجتماعی می باشد هدف این پژوهش بررسی عوامل اجتماعی موثر بر بازگشت دوباره معتادان به چرخه اعتیاد و نقش مددکاران در پیشگیری از عود می باشد مشارکت کنندگان در این مطالعه شامل افرادی بود که سابقه مصرف، ترک و تجربه عود داشته و در حال حاضر با مراکز درمانی، خدمات مشاوره ترک اعتیاد، انجمن های حمایتی یا کمپ های بازپروری در مشهد ارتباط داشته اند نمونه گیری به صورت هدفمند و از طریق روش گلوله برفی انجام شد تا افرادی که اطلاعات و تجربه های عمیق تر و مرتبط تری درباره عود دارند شناسایی شوند تعداد نمونه ها ۱۳ نفر تعیین شد و انتخاب نهایی بر اساس رسیدن به اشباع نظری صورت گرفت در این پژوهش، ده نفر از افرادی که تجربه ترک و عود چندباره داشتند همراه با سه مددکار اجتماعی فعال در حوزه درمان اعتیاد مشارکت داشتند تحلیل داده ها با روش تحلیل محتوای کیفی انجام شد یافته ها نشان دادند که این پدیده تنها به عوامل فردی محدود نمی شود، بلکه به شدت تحت تاثیر روابط خانوادگی، فشارهای محیطی، شرایط اقتصادی و اثربخشی سیستم های حمایتی و درمانی قرار دارد یافته های پژوهش نشان داد که انگیزه اولیه برای ترک اعتیاد، غالبا در مواجهه با فشارهای روانی، محرک های محیطی و نبود مهارت های مقابله ای، به سرعت رو به کاهش می گذارد ناپایداری بهبودی فردی، که ناشی از ضعف در خودکنترلی و عدم وجود برنامه ریزی روزمره منسجم است، فرد را در برابر عود آسیب پذیر می سازد احساس شکست های مکرر و بی اعتمادی به توانایی های شخصی، روند بهبودی را شکننده تر می کند و فرد را در یک چرخه معیوب گرفتار می سازد محیط خانواده، که انتظار می رود کانون حمایت و امنیت باشد، در بسیاری از موارد به عاملی برای تشدید تنش و اضطراب تبدیل شده بود سرزنش، قضاوت، کنترل افراطی و نبود درک متقابل، باعث شده بود افراد احساس انزوا و عدم پذیرش کنند این فقدان حمایت عاطفی و عمیق، زمینه را برای بازگشت به مصرف مواد به عنوان راهی برای فرار از فشارهای روانی فراهم می آورد بازگشت به محیط های آلوده به مواد و شبکه های اجتماعی مصرف کننده، یکی از مهم ترین محرک های عود بود در کنار آن، نابرابری اقتصادی، بیکاری و ناپایداری شغلی، فشارهای شدیدی بر افراد در حال بهبودی وارد می کرد ناتوانی در تامین نیازهای اساسی و احساس ناکامی ناشی از وضعیت اقتصادی، توان فرد را برای حفظ پاکی و تمرکز بر بهبود کاهش می داد ناکافی بودن خدمات درمانی حمایتی پس از ترک، مانند نبود پیگیری منظم و جامع، و محدودیت های ساختاری که گریبان گیر مددکاران اجتماعی است، توان سیستم حمایتی را برای کمک موثر به افراد در حال بهبودی کاهش داده بود مددکاران اجتماعی، علی رغم تلاش فراوان، به دلیل کمبود منابع و حجم بالای مراجعان، قادر به ارائه حمایت های لازم و پایدار نبودند، که این امر خود زمینه را برای بازگشت به چرخه اعتیاد فراهم می آورد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

نگار جعفری

۱-کارشناس ارشد مددکاری اجتماعی، نیشابور، ایران

نگار جعفری

۱ کارشناس ارشد مددکاری اجتماعی، نیشابور، ایران

طاهره صاحبکار

۲-کارشناس آموزش ابتدایی و فرهنگی، نیشابور، ایران

طاهره صاحبکار

۲ کارشناس آموزش ابتدایی و فرهنگی، نیشابور، ایران

�عفری، نگار و صاحبکار، طاهره،1405،بررسی عوامل اجتماعی موثر بر بازگشت دوباره معتادان به چرخه اعتیاد و نقش مددکاران در پیشگیری از عود،بیست و دومین کنفرانس ملی پژوهش های نوین در تعلیم و تربیت، روانشناسی، فقه و حقوق و علوم اجتماعی،شیروان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات بیست و دومین کنفرانس ملی پژوهش های نوین در تعلیم و تربیت، روانشناسی، فقه و حقوق و علوم اجتماعی30 اردیبهشت 1405 · شیروان