ارزیابی انطباق ارگونومیک نیمکت های شهری و تحلیل پراکنش فضایی آن: راهکاری برای ارتقای کیفیت زیست پذیری فضاهای عمومی (مطالعه موردی: منطقه سه شهرداری شیراز)

چکیده مقاله

با تشدید فرآیندهای شهرنشینی و افزایش تقاضا برای فضاهای عمومی با کیفیت، نقش عناصر کالبدی در ارتقای زیست پذیری شهری بیش از پیش برجسته شده است مبلمان شهری، و در راس آن نیمکت ها، به عنوان نقاط تماس مستقیم شهروندان با کالبد شهر، نقشی حیاتی در تعریف کیفیت تجربه حضور در فضاهای عمومی ایفا می کنند کارکرد این عناصر فراتر از یک عملکرد ساده نشستن است؛ آن ها در شکل دهی به حس مکان ، تسهیل تعاملات اجتماعی و تامین آسایش فیزیکی و روانی کاربران نقشی بنیادین ایفا می کنند با این حال، در بسیاری از محیط های شهری، عدم توجه به استانداردهای طراحی، در ابعاد ارگونومیک طول، عرض، ارتفاع ، منجر به ناکارآمدی این عناصر و ایجاد آشفتگی بصری و نارضایتی شهروندان شده است این پژوهش با هدف اصلی ارزیابی میزان انطباق نیمکت های شهری منطقه سه شهرداری شیراز با استانداردهای ابعادی و تحلیل فضایی پراکنش این استانداردها تدوین شده است منطقه سه شهرداری شیراز، به دلیل برخورداری از بافت های مسکونی متراکم و فضاهای عمومی محله ای، میدانی مهم برای سنجش کیفیت مبلمان شهری است این تحقیق به دنبال پاسخ به این پرسش است که نیمکت های موجود در این منطقه تا چه حد آسایش فیزیکی ارگونومی شهروندان را تامین می کنند روش تحقیق مورد استفاده، توصیفی تحلیلی مبتنی بر پیمایش میدانی است جامعه آماری شامل کلیه ۴۷۸ عدد نیمکت مستقر در معابر و فضاهای عمومی اصلی منطقه سه بوده است داده ها با استفاده از بازدید میدانی، ثبت مختصات با GPS و تکمیل چک لیست ارزیابی محقق ساخته شامل ۳ مولفه: طول، عرض و ارتفاع گردآوری شد تحلیل داده ها در دو بستر نرم افزاری SPSS برای آمار توصیفی فراوانی و درصد و ArcGIS برای تحلیل و تهیه نقشه های پراکنش فضایی انجام گرفت نتایج آماری نشان دهنده وجود چالش های جدی در استانداردهای ارگونومیک است اگرچه ۷۵% نیمکت ها طول استاندارد داشتند، اما ۴۰% در شاخص عرض نشیمنگاه کمتر از ۵۰ سانتی متر و ۳۵% در شاخص ارتفاع نشیمنگاه خارج از بازه ۴۰ ۴۵ سانتی متر غیراستاندارد بودند این نقص ابعادی مستقیما بر آسایش فیزیکی کاربران تاثیر منفی می گذارد تحلیل فضایی GIS نیز نشان داد که توزیع نیمکت های غیراستاندارد، به ویژه در شاخص های ابعادی، در برخی معابر قدیمی تر دارای الگوی خوشه ای است که نشان دهنده فقدان یک طرح یکپارچه نوسازی است این یافته ها تاکید می کنند که مدیریت مبلمان شهری در منطقه سه نیازمند گذار از رویکرد تامین و نصب به رویکرد مدیریت کیفیت یکپارچه است تمرکز آتی باید بر استانداردسازی ارگونومیک در خریدهای جدید، تدوین دستورالعمل ابعادی و استفاده از پایگاه داده GIS برای اولویت بندی نوسازی و نگهداری پیش گیرانه باشد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

احمد فریانی

کارشناس خدمات شهری شهرداری منطقه هشت، شهرداری شیراز

فریانی، احمد،1404،ارزیابی انطباق ارگونومیک نیمکت های شهری و تحلیل پراکنش فضایی آن: راهکاری برای ارتقای کیفیت زیست پذیری فضاهای عمومی (مطالعه موردی: منطقه سه شهرداری شیراز)،بیست و هشتمین کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و شهرسازی،شیروان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات بیست و هشتمین کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و شهرسازی25 آذر 1404 · شیروان