باز تنظیم زمین شهری در چارچوب برنامه ریزی مشارکتی و تولید فضا تحلیل نهادی دگرگونی بافت فرسوده تهران

چکیده مقاله

وسعت ۱۴,۸۰۰ هکتاری بافت ناپایدار در تهران و سکونت نزدیک به سه میلیون نفر در آن مسئله ی فرسودگی را به یکی از چالش های راهبردی حکمرانی شهری و تاب آوری ملی مبدل ساخته است با وجود دو دهه مداخله از تملک اجباری تا مشوق های تراکم، نرخ موثر نوسازی از مرز ۷ درصد فراتر نرفته و کیفیت ابنیه به دلیل غلبه سازندگان خرد و نبود نظارت موثر با استانداردهای مقاومت لرزه ای فاصله دارد این مقاله با اتکا به چارچوب نظری تلفیقی متشکل از برنامه ریزی مشارکتی هیلی ۱۹۹۷ ، تولید فضای لوفور ۱۹۹۱ و نهادگرایی نورت ۱۹۹۰ پس از واکاوی انتقادی الگوهای رایج باز تنظیم زمین Land Readjustment را به عنوان ابزاری برای برنامه ریزی راهبردی معرفی می کند پژوهش به روش تحلیل محتوای اسنادی جهت دار و با کدگذاری سه سطحی داده های کتاب «بسته تولید انبوه مسکن محلی در بافت های فرسوده و ناکارآمد» ۱۳۹۳ و اسناد آماری معتبر صورت گرفته است یافته ها نشان می دهد که سه عامل اصلی ناکامی سیاست های پیشین را رقم زده است: ۱ هماهنگی ضعیف میان نهادهای متولی از جمله وزارت راه، شهرداری و سازمان نوسازی که منجر به موازی کاری و طولانی شدن فرایندها شده است؛ ۲ نبود انگیزه مشارکت در مالکان فردی به دلیل وابستگی سود نوسازی به اقدام همزمان همسایگان؛ و ۳ فقدان سازوکار بازتوزیع عادلانه ارزش افزوده الگوی بازتنظیم زمین مبتنی بر «نهاد توسعه گر»، «معاوضه با ضریب ۱ ۵ به نفع مالک فرسوده» و «طرح تامین مالی شمس ایرانیان» از طریق سپرده های مردمی و قرض الحسنه ظرفیت نظری و عملی خروج از این بن بست را داراست بحث مقاله به تحلیل موانع اجرایی حقوقی، مالی، فرهنگی و هم افزایی الگو با سیاست های اقتصاد مقاومتی اختصاص دارد نتیجه آنکه باز تنظیم زمین نه راهکاری صرفا فنی، بلکه تحولی در معرفت شناسی برنامه ریزی گذار از مداخله ی سلسله مراتبی به میانجی گری نهادی است که اصلاحاتی نظیر تعیین نصاب الزام آور مشارکت، شفاف سازی اسناد مالکیت و هماهنگی بین سازمانی را ضروری می سازد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مونا فلاح

دانشجوی دکتری شهرسازی دانشگاه علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی

مونا فلاح

دانشجوی دکتری شهرسازی دانشگاه علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی

فلاح، مونا،1405،باز تنظیم زمین شهری در چارچوب برنامه ریزی مشارکتی و تولید فضا تحلیل نهادی دگرگونی بافت فرسوده تهران،پانزدهمین کنفرانس بین المللی ایده های راهبردی در معماری، عمران و شهرسازی ایران،مشهد

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات پانزدهمین کنفرانس بین المللی ایده های راهبردی در معماری، عمران و شهرسازی ایران28 اردیبهشت 1405 · مشهد