امکان سنجی نافرمانی ماشینی در ربات های خود مختار مجهز به هوش مصنوعی

چکیده مقاله

در عصر تسلط فناوری های هوشمند و گسترش روزافزون سامانه های خودمختار، حقوق کیفری با چالشی بنیادین در مواجهه با افعال مجرمانه ای روبه روست که نه از اراده انسانی، بلکه از کنش های مستقل ماشین محور ناشی می گردد ربات های خودمختار، با بهره گیری از الگوریتم های یادگیرنده و قابلیت تصمیم گیری غیرخطی، گاه مرتکب افعالی می شوند که از منظر حقوقی، واجد وصف کیفری اند؛ لیکن فاقد عنصر معنوی قابل انتساب به شخص حقیقی یا حقوقی مشخص این وضعیت، مفهومی نوظهور تحت عنوان «نافرمانی ماشینی» را در ادبیات کیفری مطرح ساخته که مستلزم بازخوانی مبانی سنتی مسئولیت کیفری، به ویژه در حوزه های قصد مجرمانه، قابلیت انتساب و ارکان شخصیتی مرتکب جرم است مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی به واکاوی ظرفیت های نظام کیفری ایران در پاسخ گویی به جرایم ناشی از رفتارهای غیرقابل پیش بینی ربات های خودمختار می پردازد تلاش شده است تا امکان سنجی پذیرش مسئولیت کیفری در قالب های نوین همچون مسئولیت شبه شرکتی، مسئولیت محض، و مسئولیت مبتنی بر نظارت ناقص مورد ارزیابی قرار گیرد یافته های پژوهش حاکی از آن است که استمرار خلا تقنینی در حقوق کیفری ایران، در مواجهه با پدیده های فناورانه نوظهور، نه تنها موجب تزلزل در اصول بنیادین عدالت کیفری می گردد، بلکه زمینه ساز گریز از پاسخ گویی در جرایم پیچیده ای است که عامل آن نه انسان، بلکه ماشین است از این رو بازنگری در مفاهیم سنتی، تدوین مقررات خاص و پذیرش الگوهای مسئولیت نوین، ضرورتی اجتناب ناپذیر در صیانت از نظم عمومی و حقوق بنیادین در عصر هوش مصنوعی تلقی می گردد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

علی ظریف عصار حق کش

سیاوش پرویزیانسیده کیانا ظریف نور آمیز مشهدحانیه محمدزاده

سیاوش پرویزیان

علی ظریف عصار حق کشسیده کیانا ظریف نور آمیز مشهدحانیه محمدزاده

سیده کیانا ظریف نور آمیز مشهد

علی ظریف عصار حق کشسیاوش پرویزیانحانیه محمدزاده

حانیه محمدزاده

علی ظریف عصار حق کشسیاوش پرویزیانسیده کیانا ظریف نور آمیز مشهد

�ق کش، علی ظریف عصار و پرویزیان، سیاوش و ظریف نور آمیز مشهد، سیده کیانا و محمدزاده، حانیه،1404،امکان سنجی نافرمانی ماشینی در ربات های خود مختار مجهز به هوش مصنوعی،بیست و یکمین کنفرانس بین المللی مطالعات حقوقی و قضای�

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات بیست و یکمین کنفرانس بین المللی مطالعات حقوقی و قضایی24 مرداد 1404