بررسی ارتباط بین ریسک های محیطی پروژه عمرانی و سیستم های اطلاعات جغرافیایی

چکیده مقاله

پروژه های عمرانی به طور ذاتی در معرض انواع عدم قطعیت های محیطی قرار دارند که می توانند برنامه ریزی و کنترل پروژه را با چالش های جدی مواجه سازند این عدم قطعیت ها شامل عوامل اقتصادی، اقلیمی، سیاسی، اجتماعی و فنی هستند که اغلب خارج از کنترل مستقیم مدیران پروژه بوده و پیش بینی پذیری فرآیندهای اجرایی را کاهش می دهند پروژه های عمرانی به عنوان موتور محرکه توسعه اقتصادی و اجتماعی، نقشی حیاتی در ارتقاء زیرساخت ها و بهبود کیفیت زندگی جوامع ایفا می کنند با این حال، اجرای این پروژه ها، به ویژه در مقیاس بزرگ، همواره با ریسک های متعدد محیطی همراه است که در صورت عدم شناسایی، ارزیابی و مدیریت صحیح، می توانند پیامدهای زیان باری برای اکوسیستم ها، جوامع انسانی و حتی پایداری خود پروژه داشته باشند مدیریت ریسک، ایمنی کارگاه، تکنولوژی های هوشمند و تاثیرات زیست محیطی از جمله مولفه های کلیدی در پروژه های ساختمانی به شمار می آیند که برای دستیابی به موفقیت و پایداری در این صنعت باید به صورت همزمان و هماهنگ مورد توجه قرار گیرند، این ریسک ها طیف وسیعی را شامل می شوند، از بلایای طبیعی نظیر سیل، زلزله و رانش زمین گرفته تا اثرات زیست محیطی ناشی از تخریب زیستگاه ها، آلودگی منابع آب و خاک، و تغییرات اقلیمی ارزیابی دقیق این ریسک ها نیازمند ابزارهایی قدرتمند و رویکردهایی جامع است که بتوانند پیچیدگی های مکانی و زمانی محیط را درک کرده و ارتباط میان عوامل مختلف را تحلیل نمایند سیستم های اطلاعات جغرافیایی GIS به عنوان یک فناوری اطلاعاتی فضایی، قابلیت های بی نظیری را در جمع آوری، ذخیره سازی، مدیریت، تحلیل و نمایش داده های مکانی ارائه می دهد این سیستم قادر است اطلاعات مربوط به توپوگرافی، زمین شناسی، هیدرولوژی، کاربری اراضی، پوشش گیاهی، داده های اقلیمی و سایر عوامل موثر بر محیط را ادغام کرده و امکان تحلیل های مکانی پیشرفته را فراهم آورد در این مقاله علمی، به بررسی جامع کاربرد سیستم های اطلاعات جغرافیایی در فرآیند ارزیابی ریسک های محیطی پروژه های عمرانی پرداخته شده است با معرفی اجزای GIS، انواع ریسک های محیطی مرتبط با این پروژه ها، و تشریح چگونگی استفاده از ابزارهای تحلیلی GIS مانند تحلیل هم پوشانی، تحلیل وزنی، و تلفیق آن با روش های تصمیم گیری چندمعیاره مانند AHP و Fuzzy Logic، نقش کلیدی این فناوری در شناسایی مناطق پرخطر، پهنه بندی ریسک، پیش بینی پیامدها و در نهایت، تصمیم گیری آگاهانه در انتخاب مکان، طراحی، اجرا و نگهداری پروژه های عمرانی تبیین می گردد همچنین، با ارائه یک مطالعه موردی فرضی، مراحل عملیاتی ارزیابی ریسک با استفاده از GIS به تصویر کشیده شده است در نهایت، مزایا، محدودیت ها و چالش های پیش رو در به کارگیری GIS در این حوزه مورد بحث قرار گرفته و پیشنهاداتی برای پژوهش های آتی و مدیران پروژه ارائه می شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

آروین خلیل زاده

Department of Civil and Environmental Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran ۱

ابوالفضل رفعت

۲ گروه پژوهشی و تولیدی مهندس رفعت،شیروان،ایران

�لیل زاده، آروین و رفعت، ابوالفضل،1404،بررسی ارتباط بین ریسک های محیطی پروژه عمرانی و سیستم های اطلاعات جغرافیایی،بیست و نهمین کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و شهرسازی،شیروان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات بیست و نهمین کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و شهرسازی28 بهمن 1404 · شیروان