تاثیر الگوی سلسله مراتب فضایی در معماری مجموعه مسجد جامع یزد

چکیده مقاله

مسجد جامع یزد یکی از شاخص ترین و کامل ترین نمونه های معماری اسلامی ایرانی است که در طی قرون متمادی و بر پایه ی لایه های تاریخی و فرهنگی شهر یزد شکل گرفته است این مسجد نه تنها از نظر تناسبات فضایی، غنای تزئینی و هندسه ی دقیق، اثری ممتاز به شمار می آید، بلکه به واسطه ی پیوند عمیق خود با بافت تاریخی و هویت شهری یزد، جایگاهی ویژه در نظام شهری و مذهبی این منطقه دارد یکی از برجسته ترین ویژگی های کالبدی و مفهومی این بنا، بهره گیری آگاهانه از الگوی سلسله مراتب فضایی است؛ الگویی که با سازمان دهی تدریجی فضاها، موجب هدایت تدریجی حرکت و ادراک انسان از عرصه های باز و عمومی به سمت فضای درونی و قدسی مسجد می شود این روند تدریجی گذار، نه تنها به کنترل بصری و رفتاری زائر کمک می کند، بلکه تجربه ی روحانی و معنوی فضا را نیز تقویت می نماید این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی و با اتکا بر منابع تاریخی، متون معماری و شواهد مستند از کالبد بنا، به بررسی نقش و تاثیر الگوی سلسله مراتب فضایی در سازمان دهی معماری مسجد جامع یزد می پردازد نتایج تحقیق نشان می دهد که این الگو، افزون بر ایجاد نظم کالبدی و انسجام عملکردی در ساختار فضایی مسجد، نقشی بنیادین در شکل گیری ادراک قدسی فضا، خوانایی مسیر، و هویت فرهنگی معماری مسجد جامع ایفا کرده است در نهایت، می توان گفت که تجلی منسجم سلسله مراتب فضایی در طراحی و ساخت این مجموعه، نمودی از نگرش کل نگر معمار ایرانی به رابطه ی میان انسان، فضا و معنا است؛ نگرشی که مسجد جامع یزد را به یکی از ماندگارترین آثار معماری اسلامی ایران تبدیل کرده است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمود سرتیپ زاده

۱ دانشجوی دکترا معماری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران

شهرام تقی پور

۲ استادیار، گروه معماری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران

�رتیپ زاده، محمود و تقی پور، شهرام،1404،تاثیر الگوی سلسله مراتب فضایی در معماری مجموعه مسجد جامع یزد،بیست و نهمین کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و شهرسازی،شیروان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات بیست و نهمین کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و شهرسازی28 بهمن 1404 · شیروان