بررسی تاثیر فشارهای اجتماعی، اقتصادی و روانی بر تصمیم گیری شهروندان در ساخت و سازهای غیرمجاز

چکیده مقاله

افزایش پدیده ساخت وسازهای غیرمجاز در شهرهای ایران، به ویژه در حاشیه شهرهای بزرگ، به یکی از چالش های مهم مدیریت شهری تبدیل شده است این پدیده غالبا ناشی از ترکیب پیچیده ای از عوامل فردی و ساختاری است که شهروندان را به سمت تصمیم گیری های پرریسک و غیرقانونی سوق می دهد پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی و میان رشته ای، به بررسی تاثیر سه گانه ی فشارهای اجتماعی، اقتصادی و روانی بر تصمیم گیری شهروندان در زمینه ساخت وسازهای غیرمجاز می پردازد از منظر اجتماعی، تاثیر گروه همسالان، هنجارهای غیررسمی شکل گرفته در محلات و فشارهای محیطی نظیر رقابت برای مالکیت زمین یا مسکن در بین اقشار پایین دست از مهم ترین عوامل محرک محسوب می شود در این زمینه، رفتار جمعی و تقلید اجتماعی نقش مهمی در مشروعیت بخشی ضمنی به ساخت وساز غیرمجاز ایفا می کند در حوزه اقتصادی، عواملی مانند فقر شهری، نابرابری درآمدی، بیکاری، گرانی زمین و هزینه بالای مجوزهای قانونی به گونه ای عمل می کنند که ساخت غیررسمی به عنوان تنها راهکار عملی برای دستیابی به سرپناه تلقی می شود در این میان، نبود نظام حمایت مالی و نبود دسترسی به وام های ارزان قیمت نیز بحران را تشدید می کند از بعد روان شناختی، استرس ناشی از نداشتن سرپناه، اضطراب از آینده نامشخص اقتصادی، خستگی تصمیم گیری در مواجهه با مقررات پیچیده و بروکراسی گسترده و همچنین سوگیری های شناختی نظیر زیان گریزی، تصمیم گیری هیجانی و تعجیل در رفع نیاز فوری نقش اساسی در کاهش توان تصمیم گیری منطقی افراد دارد این عوامل روانی، در کنار عوامل اقتصادی و اجتماعی، ساختاری پیچیده و در هم تنیده از علل بروز ساخت وساز غیرمجاز پدید می آورد یافته های این پژوهش نشان می دهد که تصمیم گیری شهروندان برای ورود به فعالیت های غیرقانونی ساخت، نه صرفا حاصل بی اطلاعی یا قانون گریزی، بلکه محصول فشارهایی همه جانبه و نهادینه شده در نظام اجتماعی– اقتصادی– روانی است در نتیجه، هرگونه سیاست مقابله ای باید چندلایه و یکپارچه باشد و از تمرکز صرف بر برخورد قانونی یا اقدامات فیزیکی فاصله بگیرد توصیه می شود نهادهای حاکمیتی با اتخاذ رویکردهای مبتنی بر توانمندسازی اقتصادی، اصلاح ساختارهای بوروکراتیک، مداخله های فرهنگی–آموزشی و تقویت تاب آوری روانی، زمینه را برای کاهش انگیزه ساخت غیرمجاز فراهم سازند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

افشار بازوند

کارشناس روان شناسی، لرستان، شهرداری چغابل

سعید جعفربیگی

کارشناس جغرافیای شهری و برنامه ریزی شهری، لرستان، شهرداری چغابل

طهماس رحمان زاده

کارشناس حسابداری، لرستان، شهرداری چغابل

�ازوند، افشار و جعفربیگی، سعید و رحمان زاده، طهماس،1403،بررسی تاثیر فشارهای اجتماعی، اقتصادی و روانی بر تصمیم گیری شهروندان در ساخت و سازهای غیرمجاز،چهارمین همایش بین المللی علوم سیاسی، مدیریت، اقتصاد و حسابداری،همدان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات چهارمین همایش بین المللی علوم سیاسی، مدیریت، اقتصاد و حسابداری27 بهمن 1403 · همدان