ایدئولوژی های روانشناختی پایداری و مقاومت دول اسلامی در مقابل فشارهای سیاسی و اقتصادی بیگانگان

چکیده مقاله

دولت اسلامی، با وجود چالش های متعدد سیاسی و اقتصادی ناشی از فشارهای خارجی، توانسته است تا حد زیادی ثبات خود را حفظ کند این پایداری، صرفا به عوامل نظامی یا اقتصادی برنمی گردد، بلکه ریشه در یک نظام پیچیده از ایدئولوژی های روانشناختی دارد که در عمق جامعه نفوذ کرده است این ایدئولوژی ها، به افراد و گروه های مختلف کمک می کنند تا با احساس تعلق، هدف گذاری و معنابخشیدن به زندگی، در برابر فشارهای بیرونی مقاومت کنند یکی از مهم ترین این ایدئولوژی ها، مفهوم «اقتدار الهی» است که مشروعیت دولت را از یک منبع فراتر از قدرت های دنیوی استخراج می کند این باور، به پیروان دولت اسلامی اجازه می دهد تا در برابر انتقادها و تهدیدات خارجی، با اطمینان بیشتری ایستادگی کنند همچنین، تاکید بر «خودکفایی» و «اقتصاد مقاومتی» به عنوان یک ایدئولوژی، به کاهش وابستگی به قدرت های خارجی و تقویت روحیه استقلال طلبی در جامعه کمک می کند این رویکرد، با ترویج تولید داخلی و کاهش واردات، سعی در ایجاد یک اقتصاد مستقل و مقاوم دارد علاوه بر این، ایدئولوژی «شهادت طلبی» نقش مهمی در بسیج اجتماعی و مقاومت در برابر دشمنان دارد این مفهوم، مرگ در راه اعتقادات را به عنوان یک افتخار و قربانی نهایی تلقی می کند که باعث می شود افراد با انگیزه بیشتری برای دفاع از ارزش های خود تلاش کنند همچنین، تاکید بر «فداکاری» و «ایثار» در فرهنگ جامعه، به ایجاد یک حس جمعی از مسئولیت و تعهد در قبال یکدیگر و کشور کمک می کند این ارزش ها، افراد را تشویق می کنند تا در شرایط سخت و دشوار، از منافع شخصی خود بگذرند و برای حفظ منافع جمعی تلاش کنند از جنبه روانشناختی، این ایدئولوژی ها با ایجاد یک «هویت جمعی قوی» و تقویت «احساس تعلق» به یک گروه بزرگتر، به افراد کمک می کنند تا با فشارهای خارجی مقابله کنند این هویت جمعی، افراد را از انزوا و احساس بی هویتی نجات می دهد و به آن ها احساس قدرت و اعتماد به نفس می دهد همچنین، تاکید بر «عدالت اجتماعی» و «مبارزه با ظلم» به عنوان یک ایدئولوژی، به بسیج افراد از طبقات مختلف جامعه در برابر دشمنان مشترک کمک می کند این ایدئولوژی، با ارائه یک چشم انداز از یک جامعه عادلانه تر و برابرتر، انگیزه افراد را برای مشارکت در فعالیت های سیاسی و اجتماعی افزایش می دهد روش: این پژوهش به روش کتابخانه ای و با شیوه توصیفی تحلیلی انجام شده است یافته ها: نشان می دهد که دولت های اسلامی در مواجهه با فشارهای سیاسی و اقتصادی خارجی، با تکیه بر ایدئولوژی های دینی و فرهنگی، نوعی نظم اجتماعی نوین را در بستر ارتباطات مدرن جهانی بازسازی کرده اند که در آن قدرت نه صرفا به ابزارهای مادی، بلکه به انسجام ایمانی و مشروعیت الهی پیوند خورده است ایمان و یکتاپرستی در این میان به عنوان نیرویی معنوی، تقویت کننده اعتماد جمعی و عامل پدیدآورنده مقاومت در برابر نفوذ خارجی شناخته می شود در بعد اقتصادی، ایدئولوژی «خودکفایی» و «اقتصاد مقاومتی» تلاش می کند تا با کاستن از وابستگی به قدرت های جهانی، روحیه استقلال طلبی، تولید درون زا و عزت ملی را تقویت نماید در سطح اجتماعی، تاکید بر «عدالت» و «مبارزه با ظلم» مبنایی برای حفظ مشروعیت داخلی و مقابله با بی عدالتی های بین المللی فراهم می آورد، به ویژه آنکه عدالت در نگاه مدرن اسلامی نه تنها توزیع عادلانه منابع، بلکه ایجاد فرصت برابر برای رشد و کرامت انسانی است همچنین، حاکمیت مبتنی بر عدالت حاکمان سبب می شود که مشروعیت نظام سیاسی در پیوند عمیق با اعتماد عمومی و ارزش های اخلاقی جامعه باقی بماند در نهایت، ایدئولوژی «شهادت طلبی» به عنوان اوج فداکاری و ایمان، به نیروهای اجتماعی انگیزه و شجاعتی فراگیر می بخشد و در نتیجه، ساختار مقاومت در برابر تهدیدات خارجی نه صرفا بر پایه قدرت مادی، بلکه بر ستون های معنویت، استقلال و عدالت استوار می شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مهتاب مجنون پور

دانش پژوه فعال در تولید آثار علمی پیرامون معضلات خلا های روز، ایده پرداز، مشاور در همه زمینه ها، مدیر آکادمی آموزشی پژوهشی و تحقیقاتی فاعل الخیر

مصیب بهمنی کلواری

کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی گرایش ژئوپلیتیک، اندیشمند و کاوشگر علمی و پژوهشی

مجنون پور، مهتاب و بهمنی کلواری، مصیب،1404،ایدئولوژی های روانشناختی پایداری و مقاومت دول اسلامی در مقابل فشارهای سیاسی و اقتصادی بیگانگان،پنجمین همایش بین المللی علوم سیاسی، مدیریت، اقتصاد و حسابداری،همدان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات پنجمین همایش بین المللی علوم سیاسی، مدیریت، اقتصاد و حسابداری25 مرداد 1404 · همدان