مبانی مشروعیت حکومت مشعشعیان، از غلو تا اعتدال، و تاثیر آن بر اوضاع مذهبی، سیاسی و اجتماعی خوزستان و جنوب عراق (قرن نهم تا یازدهم هجری)

چکیده مقاله

حکومت مشعشعیان که در قرن نهم هجری قمری در بستر خلاء قدرت و آشفتگی های سیاسی ناشی از فروپاشی تیموریان در خوزستان و جنوب عراق شکل گرفت، یکی از برجسته ترین جنبش های شیعی صوفی در تاریخ ایران است این پژوهش به بررسی دقیق مبانی فکری سید محمد بن فلاح، بنیان گذار این دولت، می پردازد و نشان می دهد که چگونه تلفیق هوشمندانه سه عنصر مذهب تشیع غالی ، تصوف و مهدویت، پایه های مشروعیت سیاسی و اجتماعی این حکومت را بنا نهاد این مقاله با تحلیل انتقادی منابع دست اول و پژوهش های جدید، استدلال می کند که ادعای نیابت و حجابیت سید محمد از امام زمان عج ، ابزاری قدرتمند برای بسیج توده های قبیله ای و ایجاد یک دولت مستقل بود در ادامه، تحولات فکری و مذهبی این خاندان از ایدئولوژی های غالیانه اولیه به سمت تشیع امامی اثناعشری در دوره های بعدی مورد بررسی قرار گرفته و تاثیرات این مشروعیت سازی دینی بر حوزه های مذهبی، سیاسی و اجتماعی خوزستان به صورت جامع تبیین شده است همچنین، رویکرد سیاسی مشعشعیان در برابر قدرت های هم عصر، به ویژه تیموریان و صفویان، و چگونگی بقای آن ها به عنوان والیان مقتدر، از دیگر محورهای اصلی این مقاله است این پژوهش با بهره گیری از منابعی چون تاریخ پانصد ساله خوزستان اثر احمد کسروی، مشعشعیان نوشته محمدعلی رنجبر و الرحله المکیه اثر سید علی خان مشعشعی، تصویری جامع و چندلایه از این دوره مهم تاریخی ارائه می دهد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

حکیمه علائی

کارشناسی ارشد تاریخ تشیع دانشگاه پیام نور اهواز

فاطمه قنواتی

کارشناسی ارشد تاریخ تشیع دانشگاه پیام نور اهواز

�لائی، حکیمه و قنواتی، فاطمه،1403،مبانی مشروعیت حکومت مشعشعیان، از غلو تا اعتدال، و تاثیر آن بر اوضاع مذهبی، سیاسی و اجتماعی خوزستان و جنوب عراق (قرن نهم تا یازدهم هجری)،چهارمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی،همدان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات چهارمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی20 بهمن 1403 · همدان