عدالت تاریخ در تاریخ عدالت : تبارشناسی حق و عدالت در فلسفه افلاطون و فارابی

چکیده مقاله

بهشت در واقع دادگرانه ترین جهانی است که تخیل انسان آفریده است آرزوی عدالت، انسان را به بهشت رسانده است و راه بهشت از سرزمین تاریخ نمیگذرد هیچ بهشتی در تاریخ نمیگنجد هیچ تاریخی در بهشت میوه نمی دهد از آنجا که تاریخ، خانه انسان است، گویا بهشت برای همیشه گم شده است ولی به رغم این حقیقت، آرزوی بهشت کهن ترین خواست انسان است شاید استعارهای قوی تر از بهشت گمشده این میل دیرینه را به روشنی آشکار نکند فلسفه سیاسی چه در اولین تلاش ها و چه در مدرن ترین کوشش ها این خواست بارور نشده را صورت بندی کرده است از دوران افلاطون تا زمان فارابی بازجست بهشت گمشده در دل زندگی زمینی و واقعیت همواره ناکامل تاریخ، ادامه داشته است هر دو به دنبال مدینه فاضله بوده اند هر دو به یک چیز می اندیشیدند : عدالت اما آیا می توان تاریخ و تخیل را با هم آشتی داد و از آن حقوقی را استنتاج کرد که انسان در پناه آنبتواند از آسیب های خود، طبیعت و تاریخ در امان بزید؟ تا آنجا که می دانیم زمین عبوسانه، به وسوسه بهشت و برپایی آن در خاک خود بی اعتنا بوده است فرضیه اصلی این جستار بر این پارادوکس استوار است که هر دو اندیشمند در راه رسیدن به جامعه ای برابر که در آن انسان هایی برابر با حقوقی که برابرانه توزیع شده، زیست می کنند، نابرابری را بازتولید کرده اند هر دو در جامعه های مطلوبشان، عادلانه ترین ساختارهای ممکن را جا داده اند اما از آنجا که هر دو در اینجا و اکنون گریزناپذیر تاریخ گرفتار بوده اند در کمال ناباوری به نابرابری رسیده اند این جستار می کوشد به پاسخ پرسش عدالت از نگاه هر دو اندیشه ورز چیست؟ دست یابد و اینکه آیا می توان انتزاعی ترین صورت عدالت را در برهوت تاریخ کاشت؟ پرسش از سرشت عدالت و پاسخی که داده می شود، در سپهر فلسفی هر دو متفاوت است در پاسخ به پرسش عدالت چیست؟ افلاطون افسانه سرشت های زرین، آهنین و برنجین را پیش می کشد و فارابی با تکیه بر دانش پزشکی خود رهبر مدینه فاضله را تجسد عقل فعال می نامد و ارزش مدینه خود را به تابعی از هستی ضروری او وابسته می سازد روش به کار رفته در این پژوهش تحلیلی توصیفی است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

فریبا سنجری مقدم

عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور

�نجری مقدم، فریبا،1402،عدالت تاریخ در تاریخ عدالت : تبارشناسی حق و عدالت در فلسفه افلاطون و فارابی،چهاردهمین کنفرانس بین المللی حقوق و علوم قضای�

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات چهاردهمین کنفرانس بین المللی حقوق و علوم قضایی12 خرداد 1402