تحلیل مولفه های شهرسازی اسلامی در ساختار فضایی شهر همدان

چکیده مقاله

شهر اسلامی تجلیگاه باورها ارزش ها و جهان بینی توحیدی در قالب کالبدی و فضایی است که روابط انسانی، عدالت اجتماعی، محرمیت، طبیعت گرایی و حس تعلق به مکان را سامان می بخشد پژوهش حاضر با هدف تحلیل میزان انطباق شهر همدان با مولفه های اساسی شهرسازی اسلامی انجام شده است روش تحقیق ترکیبی و مبتنی بر مطالعات اسنادی، مشاهده میدانی و تحلیل محتوای کیفی است پنج مولفه اصلی شامل مسجدمحوری، محله محوری، مسکن اسلامی، طبیعت گرایی و فضای عمومی باز به عنوان چارچوب نظری برگرفته از آموزه های قرآنی، سنت نبوی و مطالعات معاصر تدوین گردید سپس هر مولفه با زیرمعیارهایی چون هویت، دسترسی، مشارکت مردمی، خوانایی، عدالت در توزیع خدمات، محرمیت، وجود حیاط، سادگی، نما، ارتباط با طبیعت، ایمنی و سرزندگی در شهر همدان مورد سنجش قرار گرفت یافته ها نشان می دهد که همدان با برخورداری از شبکه معابر شعاعی حلقوی، مساجد تاریخی و محله های ارگانیک نظیر کبابیان، شالبافان و جولان، همچنین نشانه های شاخص شهری آرامگاه بوعلی، گنبد علویان، تپه هگمتانه و بازار سنتی توانسته است حدود ۸۰ درصد از معیارهای شهرسازی اسلامی را تامین نماید بالاترین امتیازها متعلق به خوانایی و هویت بخشی، تعاملات مردمی و پیاده مداری و سرزندگی است در مقابل، معیارهای محرمیت و اشرافیت، وجود مساکن خالی و وجود حیاط در مسکن معاصر به عنوان مهم ترین کاستی ها شناسایی شدند نتیجه آنکه همدان با وجود آسیب های ناشی از مدرنیسم و طرح شعاعی کارل فریش، همچنان ظرفیت بالایی به عنوان الگویی از شهر اسلامی ایرانی دارد، مشروط بر آنکه در برنامه های توسعه آتی بازآفرینی محله محور، احیای حیاط های مرکزی، کنترل اشرافیت ساختمان ها و کاهش مساکن خالی در اولویت قرار گیرد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

زینب زارچی حبیب آبادی

دانشجوی ارشد روانشناسی بالینی گروه روانشناسی واحد خمینی شهر دانشگاه آزاد اسلامی خمینی شهر، ایران

ادریس ولی پور

کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری دانشگاه کردستان

فاطمه ایزدی

استادیار گروه روانشناسی واحد خمینی شهر دانشگاه آزاد اسلامی خمینی شهر ایران

ولی پور، ادریس،1405،تحلیل مولفه های شهرسازی اسلامی در ساختار فضایی شهر همدان،پانزدهمین کنفرانس بین المللی ایده های راهبردی در معماری، عمران و شهرسازی ایران،مشهد

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات پانزدهمین کنفرانس بین المللی ایده های راهبردی در معماری، عمران و شهرسازی ایران28 اردیبهشت 1405 · مشهد