مطالعه تطبیقی قالیهای ازدهانشان قفقاز، ارمنستان و ایران در دوره صفویه

چکیده مقاله

با توجه به هم جوار بودن منطقه قفقاز و تعلق بخشی از آن به ایران تا قبل از دوره قاجاریه و به جهتجایگاه خاص قفقاز و به ویژه ایران از نظر فرش بافی و تلاقی فرهنگی و پیوستگی آن با ایران، بررسی نقوش این ناحیه و شناخت و طبقه بندی آن می تواند اهمیت شایان توجهی داشته باشد شناخت نقوش فرش های قفقاز به ریشه یابی و بازشناسی مباحث مبهم و ناشناخته فرش ایران، به خصوص در مناطق همجوار با قفقاز و کشور ایران بسیار کمک کننده خواهد بود چرا که حوزه قفقاز از زمانهای دور و در طی سالیان متمادی پذیرای حکومت هایی چون مادها، هخامنشیان، سلوکیها و اشکانیان، ساسانیان، اعراب، ترکهای سلجوقی، مغولان و پادشاهان صفوی بوده است با توجه به این که اژدها در فرهنگ و ادبیات ایران، روایات اسلامی و باورهای قومی تعاریف متفاوت و گسترده ای دارد بنابر این نقش اژدها به عنوان نقشی فراگیر در هنر ایران و سایر هنرها دیده می شود و از بن مایه های اساطیری است که در هنر ایران و سایر سرزمینها تجلی بارزی داشته و منجر به ظهور ایده ها و نقوشی در فرش شده است فرش قفقاز نیز به دلیل ریشه های فرهنگی مشترک دارای اشتراکات و افتراقاتی با فرش ایران بوده است لذا بررسی نقوش مشترک و نمادین آنها، حائز اهمیت بوده است و در جهت شناخت فرهنگ و باورهای آنان کمک بسزایی می کند هدف از این پژوهش تطبیق نقش اژدها و همچنین بررسی فرمی و نمادین اژدها در دو حوزه قفقاز و ایران بوده است ضمن این که به این سوال نیز پاسخ داده شده است: آیا کاربرد نقش اژدها در فرش صرفا جنبه تزئینی داشته با هنرمند بر اساس مفاهیم نمادین آن را تصویر کرده است؟ روش پژوهش حاضر به شیوه تطبیقی تحلیلی بوده است در ابتدا به ذکر توضیحاتی در رابطه روابط بین فرهنگی و تاریخچه قفقاز و ایران پرداختیم و سپس به بررسی و تطبیق نمونه های مورد مطالعاتی پرداخته شده است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

ایمان زکریایی کرمانی

استادیار گروه فرش دانشگاه هنر اصفهان

سیده فائزه رضویان

دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهش فرش دانشگاه هنراصفها ن

�کریایی کرمانی، ایمان و رضویان، سیده فائزه،1400،مطالعه تطبیقی قالیهای ازدهانشان قفقاز، ارمنستان و ایران در دوره صفویه،پنجمین همایش ملی دستاوردهای علمی پژوهشگران، دانش آموختگان و دانشجویان فرش ایران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات پنجمین همایش ملی دستاوردهای علمی پژوهشگران، دانش آموختگان و دانشجویان فرش ایران19 آبان 1400