سایه ی همای بر دیوان حافظ

چکیده مقاله

حافظ شیرازی شاعر و عارف برجسته قرن هشتم از عالی ترین شاعران جهان است که اثربخشی کلامش از پس قرن های متوالی هنوز دلنشین است نبوغ و حضور ذهن بی مانند حافظ منتهی به این شده که حاصل علم و شعر و کلام گذشتگان را به خاطر بسپارد و درنهایت در ابیات خود متجلی سازد در میان تاثیرات فراوانی که حافظ از پیشینیان خود گرفته شاعرانی چون سعدی و مولانا و سلمان ساوجی در حوزه غزل سرایی نقش به سزایی داشته اند اما در پژوهشهای ادبی کمتر به تاثیر معنایی و زنجیره واژگانی منطق الطیر عطار نیشابوری بر غزل حافظ توجه شده است فریدالدین عطار نیشابوری ،از بزرگترین عارفان شاعر قرن ششم و اوایل قرن هفتم هجری است زیباترین و برجسته ترین اثر عطار ، کتاب منطق الطیر است قهرمانان این کتاب پرندگاناند و از زبان پرندگان مسایل سیر و سلوک عارفانه و حرکت به طرف کمال بیان میشود نام قهرمانان کتاب منطق الطیر به وفور در دیوان حافظ شیرازی به چشم میخورد مطالعه غزل و غزلسرایی شاعران ایران زمین همواره از نیازهای شعرای مهم ادب پژوهی بوده است تا از این راه شعر و اندیشه شاعران هر چه بیشتر شناخته شود مکتب عرفانی مشابه این دو شاعر،از جهات گوناگون ،قابل توجه و اعتناست،ازجمله:مشابهت تعبیرهای جالب در مورد همای است در ادامه تلاش نگارنده بر نمایاندن سیمای همای و استخراج پیشینه ی او از کتاب منطق الطیر در راستای تحقیق وجود ارتباط معنایی با بیت زیر از دیوان حافظ صورت پذیرفته است همایی چون تو عالیقدر حرص استخوان تا کی دریغ آن سایه ی دولت که بر نااهل افکندی