شیخ و واعظ در دیوان میرزا حبیب و حافظ

چکیده مقاله

میرزا حبیب خراسانی مردی مجتهد ،عارف و شاعر، از دودمان مردمان عالم و پاک سرشت که در قرن 13 در دوره بازگشت ادبی می زیست جامعه ی سیاست زده مشروطیت که میرزا در آن می زیست شباهت زیادی با عصر حافظ دارد برخورد حکیمانه این دو شاعر با چنین فضایی ، شعر های انتقادی را خلق کرده که رندانه جامعه زمان خود را انتقاد می نمایند این جستار نتیجه پژوهشی است که با روش تطبیقی و توصیفی – تحلیلی با هدف واکاوی شباهت های غزل میرزا حبیب خراسانی و غزل های حافظ در برخورد با زاهدان و واعظان بنده تزویر و ریا انجام شده است اگر چه شباهت های شعر میرزا حبیب خراسانی و حافظ شیرین سخن در راستای عشق و تجلی آن در وجود آدمی ،زهد و ریا ،آفرینش انسان ،اعتقاد به قضا و قدر ،تاثیر آه و دعا ،کاربرد و جایگاه خضر و پیر مغان ، فراوان است اما این مقاله به واکاوی مهم ترین نقطه عطف دیوان این دو شاعر عرصه ادبیات یعنی برخورد با ریا کاران روزگار پرداخته است میرزا حبیب در عرصه شعر در نزد خواجه شیراز شاگردی می کند انعکاس برخورد با زاهد و شیخ سیاس و ریا کار آنقدر در دیوانش پر رنگ است که شعر انتقادی خواجه شیراز به راحتی در ذهن تداعی می شود گویا روزگار هیچ گاه از سالوسان ریاکار در امان نبوده و گستره ی این افراد همیشه جوامع مختلف در دوره های گوناگون را در بر گرفته است