ماه، نمادها و تصویرهای برخاسته از آن در دیوان خاقانی شروانی

چکیده مقاله

در دیوان خاقانی موضوعات فراوانی وجود دارد که او درباره آنها زیاد سخن به میان آورده و هر بار هم از آن موضوع یک تصویرخیال انگیز یا یک تشبیه زیبا خلق کرده است این کار علاوه بر نشان دادن هنر شعری وی وتسلط او بر این کار، روشن میسازد که آن موضوع تا چه اندازه دامنه دار است و گستره آن را در پهنه زبان و ادب فارسی نشان چگونه است اگر او را »خلاق المعانی « می نامند بحق که شایسته اوست خاقانی از جمله شاعرانی است که آب را از سرچشمه بر می دارد این استعداد ذاتی کار اوست که خود برای اولین بار خرق عادت کند و دست به ابتکار بزند، نتیجه آن به وجود آمدن معانی بکر و مضمون های تازه و شگفت آور و خیال انگیز است یکی از این موضوعات که در دیوان خاقانی کاربرد کلیدی و بسامد بالایی دارد، مساله »ماه« است اینکه او توانسته از یکی از پدیده های طبیعی که جلوی چشم همه شاعران بوده است ، این همه تصویر گوناگون بسازد، بحق کار هر کسی نیست و اگر او خود را »شاعر ساحر « نامیده، اغراق نکرده است تصویرهایی که خاقانی از ماه ساخته ، اعجاب انگیز و در نوع خود بی نظیر است این بیانگر آن است که تا چه اندازه وسعت دانش داشته که توانسته بیش از صد تصویر بدیع از » ماه« بسازد و حتی بسیاری از اعتقادات و باورهای کهنی پیشینیان را در شعر خود به تصویر بکشد هدف از نگارش این مقاله ، که به شیوه توصیفی تحلیلی سامان یافته است ، نشان دادن تصویرسازی های بدیع و نو خاقانی از»ماه« به طالبان این دانش است که به شناساندن بهتر دنیای اندیشه و شعر خاقانی کمک خواهد کرد و با درک بهتر شعر وی ، خواهیم توانست شناخت درست تری نسبت به شعر شاعرانی ازجمله : نظامی ،انوری و دیگر همعصران و همفکران او به دست آوریم

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مهدی سلمانی

استادیار گروه معارف و ادبیات فارسی دانشگاه صنعتی اصفهان

هومان اسدی دومکانی

دانش آموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

�لمانی، مهدی و اسدی دومکانی، هومان،1401،ماه، نمادها و تصویرهای برخاسته از آن در دیوان خاقانی شروانی،سیزدهمین کنفرانس بین المللی زبان، ادبیات، فرهنگ و تاریخ

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات سیزدهمین کنفرانس بین المللی زبان، ادبیات، فرهنگ و تاریخ17 آذر 1401