مفاهیم مایا در مثنوی های بیدل، اوپه نیشدها و مکتب ادوایته ودانته

چکیده مقاله

بیدل دهلوی شاعر معروف زبان فارسی در هند است در زمان بیدل دین هندوئیسم معروف ترین دین در هند، و مکتب ادوایته ودانته Advaitavedanta یکی از رایج ترین مکاتب عرفانی ودانته Vedanta در این دین محسوب می شده بیدل بر زبان فارسی، عربی و سانسکریت تسلط داشته و به مطالعه ی منابع عرفان هندو پرداخته است با اینکه بیدل در هند و افغانستان و ماوراءالنهر شاعری سرشناس است و پیروان زیادی دارد؛ اما در مثنوی هایش الفاظ و واژگانی به کار رفته که فهم آنها برای ایرانیان مبهم و دشوار می نماید واژگانی مانند «طلسم، سحر و جادو»، «یرنگ و فریب» و «وهم و گمان» از الفاظ پرکاربرد و کلیدی در مثنوی های بیدل هستند مسئله ی پژوهش این است که آیا بیدل از عرفان هندو در سرودن مثنوی هایش استفاده کرده است؟ ما برای این منظور مفهوم عرفانی مایا Maya را که یکی از مفاهیم کلیدی عرفان هندو و مکتب ادوایته ودانته استانتخاب کرده ایم، و سپس با تحقیق و پژوهش در منابع عرفانی این دین از جمله اوپه نیشدها، تشابهاتی را در معانی و مفاهیم مایا و مفاهیم طرح شده در مثنوی های بیدل یافته ایم مفاهیمی مانند «قدرت خلاقه و استتار»، «طلسم و سحر و جادو»، «نیرنگ و فریب» و «وهم و خیال» چهار مفاهیم بنیادین در عرفان هندو ومکتب ادوایته ودانته هستند که در مثنوی های بیدل نیز مفاهیم کلیدی درک معناست «برهمن» Brahman و «آتمن» Atman دو مفهوم کلیدی دیگر در دین هندو و مکتب ادوایته ودانته است که فهم آنها برای درک و دریافت مفاهیم مایا لازم است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

گلناز میرسالاری

دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد

مریم صالحی نیا

استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد

فیاض قرائی

دانشیار گروه آمورشی ادیان و عرفانی تطبیقی دانشگاه فردوسی مشهد

میرسالاری، گلناز و صالحی نیا، مریم و قرائی، فیاض،1402،مفاهیم مایا در مثنوی های بیدل، اوپه نیشدها و مکتب ادوایته ودانته،پانزدهمین کنفرانس بین المللی زبان، ادبیات، فرهنگ و تاریخ

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات پانزدهمین کنفرانس بین المللی زبان، ادبیات، فرهنگ و تاریخ12 خرداد 1402