بررسی حقوقی تفکیک و افراز املاک در محدوده شهری

چکیده مقاله

تفکیک و افراز املاک شهری در نظام حقوقی ایران، با توجه به جایگاه حقوق مالکانه و تعامل آن با الزامات حقوق عمومی، یکی از پیچیده ترین موضوعات حقوق ملکی و شهرسازی است مالکیت بر اساس مواد ۳۰ و ۳۱ قانون مدنی، از یک سو به مالک حق سلطه و انتفاع از مال می دهد و از سوی دیگر، تصرف در مال را منوط به رعایت قانون می سازد در محدوده شهری، این قید قانونی، از طریق مقررات خاص شهرسازی، از جمله ماده ۱۰۱ قانون شهرداری اصلاحی ۱۳۹۰ و تبصره ۳ آن، به محدودیت هایی الزام آور بدل شده است که تفکیک و افراز املاک را مشروط به رعایت طرح های جامع و تفصیلی و تامین معابر و سرانه های خدماتی کرده است همچنین، قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب ۱۳۵۷ و مواد ۵۸۹ تا ۵۹۱ قانون مدنی، افراز املاک مشاع را در قالب حقوق خصوصی تنظیم کرده، اما در محدوده شهری، اجرای این نهاد نیز تحت تاثیر قواعد آمره و الزامات شهرسازی قرار گرفته است هدف پژوهش حاضر، تحلیل حقوقی جامع تفکیک و افراز املاک شهری با تمرکز بر محدودیت ها، تعارضات و آثار حقوقی آن بر نظم عمومی و منافع عمومی شهر است روش پژوهش، کتابخانه ای و مروری بوده و منابع آن شامل قوانین موضوعه، تبصره ها، اسناد بالادستی شهری، رویه قضایی و آراء وحدت رویه دیوان عالی کشور است یافته های پژوهش نشان می دهد که تفکیک و افراز در محدوده شهری، دیگر صرفا ابزار اعمال حق مالکانه نیست، بلکه نهادهایی ترکیبی هستند که در آن ها حق فردی مالکیت با تکلیف اجتماعی مدیریت شهر در تعادل قرار می گیرد رعایت طرح های جامع و تفصیلی و ضوابط شهرسازی، مشروعیت حقوقی اقدامات تفکیکی و افرازی را تضمین می کند و عدم رعایت آن، منجر به تزلزل اعتبار تصمیمات ثبتی و قضایی و اختلال در نظم کالبدی و عدالت فضایی شهر می شود نتیجه گیری کلی پژوهش این است که تحلیل حقوقی تفکیک و افراز املاک شهری مستلزم توجه هم زمان به قواعد حقوق خصوصی، الزامات آمره حقوق عمومی و اسناد توسعه شهری است و هرگونه تصمیم بدون انطباق با این چارچوب، نه تنها فاقد مشروعیت کامل، بلکه مخل نظم عمومی و منافع عمومی شهر خواهد بود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مصطفی انصاری فر

رئیس املاک شهرداری منطقه یک همدان، همدان، ایران

�نصاری فر، مصطفی،1404،بررسی حقوقی تفکیک و افراز املاک در محدوده شهری،یازدهمین کنفرانس بین المللی فقه، حقوق ، وکالت و علوم اجتماعی در افق ایران ۱۴۰۴،مشهد

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات یازدهمین کنفرانس بین المللی فقه، حقوق ، وکالت و علوم اجتماعی در افق ایران ۱۴۰۴19 آبان 1404 · مشهد