بررسی سیر تحول مدارس ایران از دوران سنتی تا معاصر

چکیده مقاله

یکی از مهمترین بناهای هر دوره در معماری ایران مدارس و فضاهای آموزشی بوده است که تا دوره معاصر عموما با مساجد و فضاهای نیایشی ترکیب می شدند همچنین مدرسه پس از محیط خانه محلی برای آموزش و تربیت افراد جامعه بوده و میتواند تاثر به سزایی را در سرنوشت جوامع ایفا کند بنابراین توجه به بازیابی ارزشها و الگوهای مورد استفاده در مدارس از گذشته تا حال از اهیمت شایانی برخوردار است در این راستا این پژوهش نیز به مطالعه و دسته بندی تغییرات الگوهای معماری و عناصر موجود در این فضاها پرداخته است مطالعات این تحقیق در سه دوره کلی با عنوان دوره سنتی، دوره میانی گذار و دوره معاصر تا پهلوی طبقه بندی شده است هر دوره نیز در دو دسته کلی رویکرد آموزشی و رویکرد معماری مورد بررسی قرار گرفته است همچنین به منظور دستیابی به اطلاعات از مطالعات کتابخانه و اسناد موجود استفاده گردیده است در دوره سنتی مدارس نیز مانند بناهای دیگر از شیوه معماری سنتی استفاده کرده و دارای مفاهیم درون گرایی و میانسراهای مرکزی بودهاند همچنین الگوهای دو یا چهار ایوانی بیشتر مورد استفاده قرار گرفته و محلی برای تشکیل حلقه های درس در فضایی نیمه باز بوده اند مدارس دوره سنتی اغلب ترکیبی از فضای نیایشی، آموزشی و اقامتی بوده و از عناصر شکل گیری آن حجرات، مدرس، حیاط مرکزی و مسجد را میتوان نام برد در دوره میانی با تغییراتی که در نظام آموزشی در راستای تجددگرایی غربی صورت گرفت ایوان ها ارزش آموزشی خود را از دست داد و استفاده از آنها تقلیل یافت همچنین حجرات به کلاسهای درس تبدیل شد و عملکرد اقامتی از مدارس حذف گردید اما همچنان الگوی درونگرایی در این دوره مورد توجه معماران فضای آموزشی بود در دوره معاصر الگوی مدارس به کلی دچار تغییر و دگرگونی شد و درونگرایی نیز دیگر به عنوان یک رکن به حساب نمی آمد و کلاس های درس در امتداد یک راهرو پدید آمدند بدین صورت کیفیات فضایی مدارس سنتی حذف و عناصر دیگر جایگزین شده و مدارس نوین با معماری و الگوهای جدید که بعضا ناکارآمد نیز بودند، شکل گرفتند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مریم یوسفی دهشیری

دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه شهید رجایی ، تهران

شهناز پورناصری

استادیار دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی ، تهران

یوسفی دهشیری، مریم و پورناصری، شهناز،1399،بررسی سیر تحول مدارس ایران از دوران سنتی تا معاصر،ششمین همایش بین المللی مهندسی عمران، معماری ،شهرسازی با رویکرد توسعه پایدار،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات ششمین همایش بین المللی مهندسی عمران، معماری ،شهرسازی با رویکرد توسعه پایدار30 بهمن 1399 · تهران