طراحی فضاهای عمومی شهری پاسخگو به مدیریت بحران در سوانح (با تأکید بر ضرورت توجه به پدافند غیرعامل)

چکیده مقاله

امروزه شهرها بدلیل توسعه بدون برنامه با برهم زدن توازن زندگی، عدم توجه به مسائل محیطی و استفاده ابزاری از طبیعت دچار بحران های عدیده ای شده اند دامنه این بحران ها علاوه بر آنکه سرعت روند نابودی محیط طبیعی را دوچندان کرده بلکه شهرها را در معرض آسیب ها و بحران هایی قرار داده که توجه به مدیریت آنها را با عنوان مدیریت بحران دوچندان نموده است این رویکرد ضمن تأکید بر پیشگیری از مسائل و موضوعاتی که ممکن است برای شهرها بحران ایجاد نمایند به دنبال مدیریت مناسب آنها در صورت وقوع است یکی از این تمهیدات اساسی برای مدیریت هرچه بهتر بحران ها، توجه به توسعه فضاهای عمومی شهری است در واقع فضاهای عمومی شهری بر مبنای ویژگی های چون باز و عمومی بودن، قابل دسترس عموم بودن و بهترین عرصه جهت وقوع معادلات اجتماعی، زمینه تحقق مدیریت مطلوب بحران ها را بیش از سایر فضاها فراهم می آورند بر این اساس لازم است تا علاوه بر توجه به مکان یابی و برنامه ریزی مناسب فضاهای عمومی شهری بر مبنای اصول مورد تأکید در مدیریت بحران، طراحی این دسته از فضاها نیز بعنوان عاملی مهم و تأثیرگذار در شکل گیری فضاهای عمومی شهری پاسخگو و کارآمد به طور جدی درنظر گرفته شود، تا با افزایش سطح ایمنی و امنیتی شهرها، کارآیی بالاتری از فضاهای عمومی شهری در مواقع بحران به نمایش بگذارد لذا طراحی شهری بعنوان ابزاری قدرتمند در شهرسازی با بهره گیری از اصول و تجربیات، به دنبال آن است تا ضروریات مورد نیاز در مدیریت بحران را با استفاده از ابزار طراحی از بالقوه به بالفعل یا ایده به مکان تبدیل نماید طراحی شهری با استفاده از تئوری فضای مشترک تلاش می کند تا فضایی امن و ایمن برای عموم به وجود آورده تا ساکنین شهر با خیالی آسوده در آن استقرار امدادرسانی مطلوب صورت گیرد مقاله با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و بهره گیری از منابع کتابخانه ای مفاهیمی چون مدیریت بحران، فضاهای عمومی شهری و طراحی شهری را مورد بررسی قرار داده و در ادامه به تبیین اهداف، اصول و رابطه آنها با یکدیگر می پردازد نتایج مطالعات نشان دهنده آن است که علاوه بر مکان یابی مناسب فضاهای عمومی شهری، توجه به طراحی مطلوب این دسته از فضاها بر مبنای اصول و ضوابط مدیریت بحران از اهمیت ویژه ای برخوردار است لذا لازم است طراحی این دسته از فضاها بر مبنای رابطه توده و فضا، توجه به دسترسی ها، توانایی انعطاف پذیری، قابل طراحی بودن و توجه به ساختار فضائی صورت گیرد تا فضاهای پیش بینی شده از عملکرد مطلوبی در زمان وقوع بحران برخوردار باشند بنابراین در طراحی فضاهای عمومی شهری می بایست بر مبنای مؤلفه های مکان یابی، چند عملکردی طراحی کردن، پراکندگی فضاهای با اهمیت، مبلمان و فضای سبز شهری، توجه به ورودی ها و خروجی ها و مورد توجه قرار گیرد همچنین مقاله راهکارها و پیشنهادهایی را نیز در این راستا ارائه می نماید

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمد مویدی

دانشجوی دکتری شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران

مویدی، محمد،1392،طراحی فضاهای عمومی شهری پاسخگو به مدیریت بحران در سوانح (با تأکید بر ضرورت توجه به پدافند غیرعامل)،کنفرانس ملی مدیریت بحران و HSE در شریان های حیاتی، صنایع و مدیریت شهری،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات کنفرانس ملی مدیریت بحران و HSE در شریان های حیاتی، صنایع و مدیریت شهری4 دی 1392 · تهران