تاب آوری شهری قم در برابر مخاطرات طبیعی و بلایا با محوریت برنامه های شهرداری قم

چکیده مقاله

تاب آوری شهری، به عنوان توانایی سیستم های شهری در پیش بینی، مقابله و بازیابی سریع از مخاطرات طبیعی و بلایا، یکی از ارکان اساسی توسعه پایدار و مدیریت شهری مدرن به شمار می رود شهر قم، با جمعیتی بالغ بر ۱ ۳ میلیون نفر و ویژگی های جغرافیایی، فرهنگی و مذهبی خاص، در معرض مخاطراتی نظیر زلزله، سیل، گردوغبار و تغییرات اقلیمی قرار دارد این شرایط به ویژه در بافت های فرسوده و محلات کم برخوردار، آسیب پذیری شهر را افزایش می دهد و ضرورت اقدامات نظام مند برای تقویت تاب آوری را برجسته می سازد این پژوهش با هدف ارزیابی وضعیت تاب آوری شهری قم و تحلیل نقش شهرداری در مدیریت بحران، از روش تحقیق توصیفی–تحلیلی بهره برده است داده ها از منابع مختلف شامل گزارش ها و اسناد رسمی شهرداری، مصاحبه با کارشناسان مدیریت بحران و پرسشنامه های میدانی در مناطق آسیب پذیر جمع آوری شده اند تحلیل داده ها با استفاده از مدل SWOT و ماتریس اولویت بندی انجام شد تا نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهای تاب آوری شهری شناسایی گردد یافته ها نشان می دهد که تاب آوری قم در ابعاد فیزیکی و اجتماعی در سطح متوسط قرار دارد، در حالی که ابعاد اقتصادی و نهادی نیازمند تقویت جدی هستند برنامه های شهرداری شامل توسعه زیرساخت های مقاوم، آموزش شهروندان، ایجاد سیستم های هشدار سریع و به روزرسانی نقشه های مخاطرات، تاثیر مثبتی بر تاب آوری داشته اند اما محدودیت منابع مالی و فقدان رویکرد جامع بلندمدت، چالش های اصلی محسوب می شوند نتایج این مطالعه حاکی از ضرورت اتخاذ رویکردی چندبعدی، ترکیب اقدامات زیرساختی، اجتماعی و نهادی، و تقویت همکاری های بین بخشی برای افزایش تاب آوری شهری و مدیریت موثر بلایا در شهر قم است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

بیت اله محمدی

کارشناس مدیریت آموزش های شهروندی دانشگاه علمی کاربردی قم

سمیع اله رضوانی نیا

کارشناس حسابداری دانشگاه علمی کاربردی امور مالیاتی

امیر قلیچ خانی

کارشناس مدیریت دولتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد جاسب

ابوذر مهدی نیا

کارشناسی ارشد مدیریت کسب و کار دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم

محمدی، بیت اله و رضوانی نیا، سمیع اله و قلیچ خانی، امیر و مهدی نیا، ابوذر،1404،تاب آوری شهری قم در برابر مخاطرات طبیعی و بلایا با محوریت برنامه های شهرداری قم،اولین همایش ملی حکمرانی، مدیریت و برنامه ریزی شهری،مراغه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش ملی حکمرانی، مدیریت و برنامه ریزی شهری28 آبان 1404 · مراغه