عدالت محیطزیستی در سکونتگاههای حاشیهای: سنجش شاخص های پایداری در سکونتگاههای غیررسمی منطقه ۲ مشهد

چکیده مقاله

یکی از معضلات اجتماعی اقتصادی جهان امروز، بروز و گسترش حاشیه نشینی است هرچند موضوع حاشیه نشینی به لحاظ زمانی، پیشینه ای تاریخی دارد، اما در چند دهه اخیر این مسئله به خصوص در کشورهای جهان سوم نظیر ایران به دلایل مختلفی مانند افزایش جمعیت و در پی آن افزایش مهاجرت از نقاط روستایی به شهری گسترش زیادی پیدا کرده است حاشیه نشینانی که اغلب از خانواده های پرجمعیت تشکیل می شوند و غیرقانونی و بدون هیچ برنامه ای در لبه های شهری اسکان می شوند و همین بی نظمی انواع آسیب های اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و را بر کل پیکره شهر وارد می کند حاشیه نشینی در منطقه ۲ مشهد به دلیل مهاجرت های بیرویه، فشار بر منابع طبیعی و افزایش آلودگی ها را به همراه داشته است این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و گردآوری داده ها از طریق مصاحبه با ساکنان و آزمایش نمونه های خاک و آب، به بررسی رابطه بین حاشیه نشینی و تخریب محیطزیست می پردازد یافته ها نشان می دهد فقدان سیستم دفع پسماند و نبود فضای سبز در محلات حاشیه ای، مهمترین چالش های پایداری هستند پیشنهاد می شود برنامه ریزی های شهری با تمرکز بر بوم ی سازی و راهکارهای سبز انجام گیرد سکونتگاههای حاشیه ای به عنوان بخشی جدای ناپذیر از کلان شهرها، اغلب با چالش های محیطزیستی و نابرابری در دسترسی به منابع پایدار مواجه هستند این پژوهش با هدف سنجش عدالت محیطزیستی در سکونتگاههای حاشیه ای منطقه ۲ مشهد، به ارزیابی شاخص های پایداری محیطزیستی در ابعاد اجتماعی، اقتصادی و کالبدی می پردازد روش تحقیق به کاررفته توصیفی تحلیلی است و داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته، مصاحبه با ساکنان و تحلیل اسناد رسمی گردآوری شده اند شاخص های مورد بررسی شامل دسترسی به فضای سبز، کیفیت آب و هوا، مدیریت پسماند، حمل ونقل پایدار و امنیت محیطی است تعداد نمونه استفاده شده با استفاده از فرمول کوکران ۳۳ نفر بوده اند برای تجزیه و تحلیل داده های حاصل از پرسشنامه، از نرم افزار spss و آزمون K S استفاده شده است یافته ها نشان می دهد که شاخص پایداری محیطزیستی در محدوده مورد مطالعه پایین تر از حد مطلوب است و نابرابری معناداری در توزیع خدمات محیطزیستی بین محلات مختلف وجود دارد این مطالعه با ارائه راهکارهای عملیاتی، بر ضرورت تدوین برنامه های عدالت محور در مدیریت شهری تاکید می کند نتایج این پژوهش می تواند به سیاستگذاران در اولویت بندی مداخلات برای کاهش ناعدالتی های محیطزیستی کمک کند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

داریوش اتحاد

معاونت اقتصادی شهرداری مشهد مقدس

حسین صوفیپور

کارمند سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد مقدس

مجید شارو

کارمند سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد مقدس

سید مجتبی حسینی ابراهیم آباد

کارمند شهرداری مشهد مقدس

�تحاد، داریوش و صوفیپور، حسین و شارو، مجید و حسینی ابراهیم آباد، سید مجتبی،1404،عدالت محیطزیستی در سکونتگاههای حاشیهای: سنجش شاخص های پایداری در سکونتگاههای غیررسمی منطقه ۲ مشهد،چهاردهمین همایش بین المللی ایده های نوین در معماری، شهرسازی، جغرافیا و محیط زیست پایدار،مشهد

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات چهاردهمین همایش بین المللی ایده های نوین در معماری، شهرسازی، جغرافیا و محیط زیست پایدار18 خرداد 1404 · مشهد