چکیده مقاله
بطور کلی از اولویت ها و ابزارهای اصلی در برنامه ریزی و مدیریت حفاظت و بهره برداری بهینه از منـابع آب حوضههای آبریز، تعیین آسیب پذیری و حساسیت کمی و کیفی منابع آب می باشد در واقع انجام این مهم خطوط قرمز و بحرانی را در سطوح کلان مدیریتی جهت سیاستگذاران و متولیان امور آب کشور نمایان میسازد در این تحقیق جهت بررسی تعیین میزان آسیب پذیری و حساسیت منابع آب حوضه های آبریز، شاخص های مختلف آسیب پذیری منابع آب و بویژه زنجیره بررسی میزان آسیب پذیری حوضه هـای آبریـز نـسبت بـه کمبود آب Braver, 1997 از قبیل تأمین و تخصیص آب به مصارف، حفاظت منابع آب و خطر آلـودگی آن، منابع آب در دسترس، اطلاعات و داده های کمی و کیفی منابع آب، میـزان آگـاهی مـصرف کننـدگان، میـزان نوسان تأمین آب و مورد بررسی قرار گرفت نکته مهم و حائز اهمیت در زمینه شاخصهای مـورد اشـاره ایـن است که اولاً اطلاعات و داده های مناسبی در خصوص معیارها و شاخص ها در سطح حوضه های آبریـز موجـود باشد و ثانیاً اینکه معیارها قابل اندازه گیری و ارزش گذاری نیز باشند با عنایت به مراتب فوق الذکر و با توجه بـه بررسی های بعمل آمده، در گام ن خـست، پـنج شـاخص شـامل سـرانه آب در دسـترس ، میـزان مـصارف ، پتانسیل تهدید آلودگی منابع آب ، پتانسیل کمی و کیفی منابع آب و ارزش حیـاتی منـابع آب حوضـه های آبریز جهت تعیین حساسیت و آسیب پذیری منابع آب حوضه های آبریز درجه 2 کشور انتخاب و در مراحل بعدی وضعیت مناب ع آب حوضه های آبریز درجه 2 کشور بر اسـاس اطلاعـات طـرح جـامع آب کـشور تفـسیر و ارزیابی و ارزش هر شاخص و طبقه بندی آن به روش کارشناسی Adhoc و بر اساس نتایج پرسشنامه ای و اخـذ نقطه نظرات متخصصین آب و محیط زیست تعیین گردید همچنین با توجه به نقش و ارتباط مستقیم و غیر مستقیم شاخصهای یاد شده با یکدیگر، ارزش وزنی حساسیت منابع آب حوضه هـای آبریـز کـشور مـشخص و سـپس از طریق روشهای آماری، حساسیت و آسیب پذیری منابع آب حوضه های آبریـز در چهـار طبقـه بـسیار حـساس، حساسیت بالا، حساسیت متوسط و حساسیت کم تقسیم بندی شد نتایج این تحقی ق نشان می دهد که منابع آب حوضه آبریز دریاچـه نمـک بلحـاظ حـساسیت در وضـعیت بحرانی قرار داشته و تدوین برنامه جامع مدیریت، حفاظت و بهره برداری از منابع آب این حوضه آبریز بایـستی در اولویت های اصلی برنامه های مدیریت منابع آب کشور قرار گیرد همچنین حوضـه هـای آبریـز قـر دریاچه ارومیه، گاو خونی، سیاه کوه، لاهیجان وحله در مرحله ورود به بحران قرار دارند و لذا انجـام اقـدامات پیشگیرانه با توجه به روند توسعه فعالیتهای انسانی در حوضه های آبریز فوقالذکر امری اجتناب ناپذیر است
کلیدواژهها
نویسندگان
عالیه ثابت رفتار
مدیر کل دفترمحیط زیست وکیفیت منابع آب شرکت سهامی مدیریت منابع آب ایران
جواد حسن نژاد
کارشناس ارشد مدیریت محیط زیست
شیوه ارجاع
�ابت رفتار، عالیه و حسن نژاد، جواد،1385،تعیین میزان آسیبپذیری و حساسیت منابع آب حوضههای آبریز درجه 2 به عنوان ابزاری راهبردی جهت برنامهریزی و حفاظت و بهرهبرداری بهینه از منابع آب،دومین کنفرانس مدیریت منابع آب،اصفهان
ارائهشده در
مجموعه مقالات دومین کنفرانس مدیریت منابع آب3 بهمن 1385 · اصفهان