خشکسالی اخیر و پیامدهای آن بر منابع آب و کشاورزی حوزه زای…

چکیده مقاله

منابع آب و کاهش روز افزون کمی و کیفی آن به عنوان یکی از بزرگترین چالشهای قرن مطرح می باشد منابع آب قابل استحصال از ذخائر سطحی و زیر زمینی کشور حدود 120 میلیارد متر مکعب می باشد که حدود 72 میلیارد متر مکعب آب در بخش کشاورزی مصرف میشود راندمان مصرف آب در بخش کشاورزی پایین می باشد و قسمت اعظم آب استحصالی در مزرعه و یا در مسیر انتقال به مزرعه تلف میگردد از طرفی حدود 65 درصد مساحت کشور معادل 105 میلیون هکتار جزو اقلیم خشک و نیمه خشک می باشد که دارای توزیع نامناسب بارندگی از نظر میزان ، زمان و مکان می باشد و معمولا با تغییرات زیاد درجه حرارت همراه است به همین دلیل در مناطقی که میانگین بارش افت قابل ملاحضه ای داشته باشد با کم آبی و پیامدهای ناشی از خشکی مواجه هستیم از جمله این دوره ها ، خشکسالی اخیر در حوزه آبخیز زاینده رود است که از سال 1378 لغایت 1380 میانگین بارش حدود 45 درصد نسبت به میانگین بلند مدت کاهش داشته است پدیده خشکسالی اثرات نامطلوب و مخربی بر منابع آب و خاک ، کشاورزی ، منابع طبیعی ، دام و محیط زیست حوزه زاینده رود داشته است بطوریکه در چند دهه اخیر بی سابقه بوده است اطلاعات آماری برا ی این منطقه از حوزه نشان می دهد که در دوره خشکسالی بطور متوسط حدود 27/5 درصد از سطح زیر کشت محصولات کشاورزی کاهش یافته است در حالی که برای شش محصول غالب بطور متوسط 21/25 درصد کاهش عملکرد نشان داده است خشکسالی باعث استفاده بی رویه از آبهای زیرزمینی نیز گردیده است بطوریکه افت سطح آب زیر زمینی در بعضی از مناطق تا ده متر و حتی بیشتر از آن رسیده است در این مقاله اثرات خشکسالی اخیر بر منابع آب و کشاورزی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته و پیشنهاداتی ارائه خواهد گردید