مدیریت ریسک وبحران ناشی از تغییرات اقلیمی وارزیابی ابعادزیانبار کم آبی برشریانهای حیاتی دربلایای طبیعی

چکیده مقاله

افزایش تواتر،تناوب وشدت نشینی،اسکان غیررسمی ،مصرف گرایی ،نیاز فزاینده به منابع آب برای کشاورزی ،صنعت،فضای سبزشهری،مصارف درحال افزایش خانگی،مصارف تولیدانرژی درعین حال هدررفت وآلودگی بدون کنترل،وقوع تشدیدشونده چرخه های مخرب خشکسالیهاوسیلابها دوروی سکه مشکلات ساختاری ،برنامه ای ،سیاستگذاری ،فرهنگی ومدیریتی بخش عمده کره مسکون بویژه حاورمیانه وایران رادرمعرض پدیده پرمخاطره وگزنده بحران کم آبی قرارداده است بحرانی که هیاهوی بحرانهای نقطه ای مانند زلزله رانداشته اماآرام وخزنده وفراگیر ریشه های حیات رامی خشکاندوغالب شریانهای حیاتی رابا عدم تعادل وفروپاشی مواجه می سازد بحران کمآبی یکی از بزرگترین چالشهای قرن حاضر است که میتواند سرمنشاء بسیاری از تحولات منفی جهان قرار گیرد شکل گیری بافتهای جدید شهری در مجاورت شهرها ،روستاهاومحیطهای طبیعی آبی ،فقدان نظارت عدم ضمانت اجرایی قوانین موضوعه کشوری وبین المللی جابجایی ساکنان و کاربریهای شهری به نواحی حریم آبهاراموجب گردیده است در نتیجه این جابجایی، به تدریج بافتهای قدیمی شهرها کارکرد و حیات اجتماعی اقتصادی خود را از دست دادهاند و این بافتها با از دست دادن حیات شهری خود، به سمت رکود و فرسودگی گرایش پیدا کردهاند البته گفتنی است که این حوزه فقط اختصاص به اختصاص علم محیط زیست نداشته بلکه موضوعی بین رشتهای است که طیف وسیعی از علوم جغرافیایی ،علوم اجتماعی، اقتصادی و محیطی ،اکولوژیک ،هیدرولوژیک،مدیریت مخاطرات وبحران را نیز در بر میگیرد روش تحقیق این پژوهش پس رویدادی علی مقایسه ای وکمی وبانگرش تحلیل منطقی اکولوژی چشم اندازگذشته ،حال ،آینده بودهژ ازنظرگاه نوین ودستاوردهای این پژوهش نگاه سیستماتیک وچرخه ای وتبیین ذخایرآبی به عنوان سوپاپهای اطمینان سیاره زمین درتعادلیابی،خودترمیمی وخودتنظیمی است محاسبه هزینه ها وخسارات حوادث وبلایای طبیعی که حاصل دودهه تحقیقات مستند محقق به تفکیک جهان وایران ،به تفکیک خسارتهای موضوعی ومطالعه تطبیقی متضمن ارزیابی خسارتهای زیست محیطی ،تلفات ،مجروحین ،معلولین،آوارگان و ، طی 67 سال سپتامبر 9191 تانوامبر 4192 می باشد محاسبات حکایت از تحمیل حدود 961111 تریلیون دلارآمریکاخسارت ،که ازاین میزان رقم 76666 تریلیون دلارآمریکاخسارت بلایای طبیعی و بالغ بر 4121 تریلیون دلارآمریکاخسارت مستقیم ازجنبه های گوناگون مولفه های زیست محیطی ومنابع آبی این پژوهش بوده است هرچندنظریات وفرضیه های مختلفی جهت تبیین تغییراقلیم ارائه شده است کماکان بین دانشمنداندرخصوص منشا ودلایل آن اختلاف نظر وجوددارد بطوریکه برخی صاحبنظران اقلیم را روبه گرمی ودریاچه ها رامحکوم به خشکی می دانند وحشکی دریاچه هایی چون آرال راشاهدی براین مدعی برمی شمارند وهرگونه تغییر دراقلیم راناشی ازاختلال درموازنه گرمایی زمین می دانند امابایدخاطرنشان کرددرکنارعلل طبیعی دردوران معاصرعلل انسانی دربرخی مواردازجمله دریاچه آرال وارومیه نقش مهمتری راایفاکرده اند دروقوع سیلابها وخشکسالیها چرخه های شریرودوروی سکه بی تدبیری ها دربرنامه ریزی ،ساختارشناسی ،سیاستگذاری ،آموزش ،فرهنگ سازی ومدیریت ها ست هدف از این مطالعات ،پیش یابی گرایش و رفتار اقلیم در آینده می باشد تمایل به تغییر اقلیم با روند گرم شدنی که حدوداً از آخرین دهه قرن نوزدهم شروع شد وتا دهه چهارم قرن بیستم ادامه داشت آشکار گردید آنچه بیشتر مورد نظر است این است که برای هریک از عناصر اقلیمی متوسط دراز مدتی محاسبه شود که بتواند مبنای بررسی ها و ارزیابی ها قرارگیرد

نویسندگان

حسین شیخ حسنی

استادیاردانشگاه پیام نور

�یخ حسنی، حسین،1393،مدیریت ریسک وبحران ناشی از تغییرات اقلیمی وارزیابی ابعادزیانبار کم آبی برشریانهای حیاتی دربلایای طبیعی،دومین کنفرانس ملی مدیریت بحران و HSE در شریان های حیاتی، صنایع و مدیریت شهری،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین کنفرانس ملی مدیریت بحران و HSE در شریان های حیاتی، صنایع و مدیریت شهری9 دی 1393 · تهران