تحلیل تطبیقی ماهیت عقد قرض در فقه امامیه، فقه اهلسنت و حقوق مدنی ایران

چکیده مقاله

عقد قرض یکی از مهمترین عقود غیرمعوض در فقه اسلامی و حقوق ایران است که به ویژه در روابط مالی فردی و نهادی نقش پررنگی دارد ماهیت این عقد، از منظر فقه امامیه، به صورت تملیک مال به طرف مقابل به شرط بازگرداندن مثل آن تحلیل شده و رایگان بودن آن، ویژگی ذاتی و شرط صحت محسوب می شود در حقوق مدنی ایران نیز، با تاثیرپذیری مستقیم از نظریه ی فقه امامیه، قواعد مشابهی در قالب مواد قانونی تصریح شده است هدف این پژوهش، تبیین ماهیت تملیکی قرض در فقه امامیه، تحلیل تطبیقی آن با دیدگاه اهلسنت، و بررسی بازتاب این مبانی در حقوق موضوعه ایران است روش کار، توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع فقهی، تفسیری و قانونی بوده است یافته ها نشان می دهد که هر سه نظام بر اصل رایگان بودن و تملیک مال قرضی اتفاق دارند، اما در جزئیاتی مانند زمان انتقال مالکیت، ضمان و شروط جانبی، اختلافاتی مشاهده می شود نتیجه آن که تفسیر صحیح و هماهنگ از عقد قرض، مستلزم بازخوانی منابع فقهی در پرتو نیازهای حقوقی نوین است و این امر، زمینه را برای انطباق کارآمدتر احکام اسلامی با نهادهای مالی معاصر فراهم می سازد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمد محرابی

دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، واحد بهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بهشهر، ایران

ربابه قاری رستمی

دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، گروه حقوق، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران

عطاءاله جعفری

دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، واحد بهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بهشهر، ایران

محرابی، محمد و قاری رستمی، ربابه و جعفری، عطاءاله،1404،تحلیل تطبیقی ماهیت عقد قرض در فقه امامیه، فقه اهلسنت و حقوق مدنی ایران،نهمین کنفرانس بین المللی فقه، حقوق، وکالت و علوم اجتماعی در افق ایران ۱۴۰۴،مشهد

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات نهمین کنفرانس بین المللی فقه، حقوق، وکالت و علوم اجتماعی در افق ایران ۱۴۰۴23 اردیبهشت 1404 · مشهد