چکیده مقاله
این پژوهش چارچوبی یکپارچه و نوآورانه برای تحلیل و پیش بینی فرآیندهای هیدرولوژیکی، ژئومورفولوژیکی و کیفی آبخوان ها و رودخانه های حوضه دریاچه ارومیه ارائه می دهد این رویکرد با تلفیق دینامیک سیالات محاسباتی CFD ، سنجش از دور RS ، سامانه اطلاعات جغرافیایی GIS و هوش مصنوعی AI به مدیریت هوشمند منابع آب در مناطق خشک و نیمه خشک می پردازد داده های مکانی از تصاویر ماهواره ای Sentinel ۲ و Landsat ۹ وضوح ۱۰ و ۱۵ متر برای پایش تغییرات پهنه آبی و کدورت، مدل های CFD در نرم افزار COMSOL Multiphysics با شبکه بندی ۱ ۵ میلیون سلولی برای شبیه سازی جریان های سه بعدی و تنش برشی، و مدل های AI شامل شبکه های عصبی عمیق DNN ، ماشین بردار پشتیبان SVM و مدل ترکیبی CNN BiLSTM برای پیش بینی دبی، شوری EC، TDS و فرسایش استفاده شدند تحلیل های GIS در نرم افزار QGIS با محاسبه شاخص های NDWI، MNDWI و NDTI انجام شد نتایج نشان داد که پهنه آبی رودخانه های ارس و آجی چای طی سال های ۲۰۱۶–۲۰۲۴ به ترتیب ۱۰% و ۲۷% کاهش یافت و شوری آبخوان مراغه تا ۳۰% افزایش داشت مدل CFD حداکثر سرعت جریان را ۱ ۴ m/s ارس و ۱ ۵ m/s آجی چای و تنش برشی بستر تا ۷۰ N/m² آجی چای شناسایی کرد مدل CNN BiLSTM با R²=۰ ۹۶ و RMSE=۰ ۰۷۵ بهترین عملکرد را در پیش بینی سری های زمانی شوری و فرسایش ارائه داد این چارچوب دقت تحلیل ها را تا ۳۵% نسبت به روش های سنتی بهبود بخشید و همبستگی قوی R=۰ ۹۱ بین شوری، فرسایش و متغیرهای اقلیمی را تایید کرد این رویکرد قابلیت تعمیم جهانی داشته و ابزار قدرتمندی برای مدیریت پایدار منابع آب ارائه می دهد
کلیدواژه‌ها
نویسندگان
هادی فرجی
دانشجوی کارشناسی ارشد، مهندسی عمران آب و سازه های هیدرولیکی دانشگاه شهیدمدنی، آذرشهر، ایران
مهدی سلطانی ستوبادی
دانشجوی کارشناسی ارشد، مهندسی عمران آب و سازه های هیدرولیکی دانشگاه شهیدمدنی، آذرشهر، ایران
توحید امیدپور علویان
دانشجوی دکترای، مهندسی عمران آب و سازه های هیدرولیکی دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
نازیلا کاردان
دانشیار دانشگاه شهیدمدنی گروه مهندسی عمران، دانشگاه شهیدمدنی، آذرشهر، ایران
هوشنگ سرور
دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
شیوه ارجاع
فرجی، هادی و سلطانی ستوبادی، مهدی و امیدپورعلویان، توحید و کاردان، نازیلا و سرور، هوشنگ،1404،تلفیق CFD، سنجش از دور، GIS و AI برای مدل سازی هیدرولوژی و کیفیت آبخوان و رودخانه: مطالعه حوضه دریاچه ارومیه،اولین همایش ملی حکمرانی، مدیریت و برنامه ریزی شهری،مراغه
ارائه‌شده در
مجموعه مقالات اولین همایش ملی حکمرانی، مدیریت و برنامه ریزی شهری28 آبان 1404 · مراغه