بررسی کیفیت شیمیایی چاه نیمه های زابل با تاکید بر عوامل طبیعی

چکیده مقاله

دشت سیستان فروافتادگی تکتونیکی گرابن است که در اواخر دوران سوم و اوائل دوران چهارم محل رسوبگذاری رودخانه هیرمند بوده است کف دشت سیستان را بیشتر سنگهای دوران دوم و دوران سوم زمین شناسی تشکیل می دهد اما رسوبات دوران چهارم که بیشتر از نوع رسوبات رودخانه ایی و دریاچه ایی است در آن دیده می شود چاه نیمه ها گودی های طبیعی در جنوب سیستان و در فاصله 5 کیلومتری شهر زهک و 30 کیلومتری شهر زابل با وسعت 46 کیلومتر مربع قرار دارند حجم کل مخازن مربوط به چاه نیمه ها معادل 628 میلیون متر مکعب می باشد که فقط 326 میلیون متر مکعب آن قابل استفاده در بخش کشاورزی می باشد به منظور بررسی آب چاه نیمه ها از نتایج آنالیز شیمیایی سال 1381 و 1386 استفاده شده است براساس ماتریس همبستگی، بیش از 50 درصد متغیرهای شیمیایی رابطه منفی با هدایت الکتریکی EC دارند بیشترین همبستگی بین یونها مربوط به منیزیم پتاسیم، کلر پتاسیم و فلوئور بیکربنات بترتیب به میزان 0/976، 0/971 و 0/967 می باشد کمترین همبستگی مربوط به نیترات پتاسیم و نیترات منیزیم به میزان 0/951 می باشد با توجه موقعیت نمونه ها در نمودار پایپر دو رخساره شیرین و شور مزه را می توان شناسایی نمود بمنظور تعیین تیپ آب از رخساره های شیمیایی استفاده شده است براین اساس تیپ غالب آب Ca Mg Cl و Na Cl می باشد سیر تکامل آب از تیپ سولفاته شروع و تمایل خود را برای رسیدن به تیپ کلروره مناطق تخلیه نشان می دهد این روند را بوضوح می توان با افزایش TDS نمونه های آب در قسمت مستطیل شکل نمودار دورو مشاهده نمود همچنین در این نمودار، بجز نمونه مربوط به سال 1381 اغلب آبها در دسته کیفیت قابل قبول قرار می گیرند باتوجه به تجمع نمونه ها در نمودار گیبس می توان نتیجه گرفت در طول دوره آماری کیفیت شیمیایی چاه نیمه ها کمتر تحت تاثیر واکن شهای آب سنگ هوازدگی تشکیلات زمین شناسی و بیشتر تحت تاثیر تبخیر و تعرق می باشد موقعیت نمونه ها مربوط به چاه نیمه ها و رودخانه سیستان نیز موید این مطلب می باشد درتمامی نمونه ها اندیس های اشباع دولومیت از کلسیت بیشتر است این امر نشان از انحلال بیشتر کانی های دولومیتی نسبت به کلسیتی در طول مسیر حرکت آب قبل از رسیدن به چاه نیمه دارد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مجتبی قره محمودلو

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گلستان گنبد م

ابوالفضل طهماسبی

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گلستان گنبد م

مجتبی محمدی

دانشجوی رشته مرتع و آبخیزداری گلستان گنبد مجتمع آموزش عالی گنبد گروه

قره محمودلو، مجتبی و طهماسبی، ابوالفضل و محمدی، مجتبی،1387،بررسی کیفیت شیمیایی چاه نیمه های زابل با تاکید بر عوامل طبیعی،سومین کنفرانس مدیریت منابع آب،تبریز

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات سومین کنفرانس مدیریت منابع آب23 مهر 1387 · تبریز