تحلیل تغییرات روزانه تراز آب دریاچه ارومیه

چکیده مقاله

حوضه آبریز درجه 2 دریاچه ارومیه با وسعت معادل 51876 کیلومترمربع که بستر دریاچه ارومیه با وسعتی حدود 5000 کیلومتر مربع در مرکز آن واقع شده است این حوضه آبریز بخشی استان های آذربایجان غربی 46 درصد ، آذربایجان شرقی 43 درصد و کردستان 11 درصد را در بر می گیرد اصلی ترین حوضه های آبریزی که به دریاچه ارومیه منتهی می گردند، زولاچای، نازلوچای، روضه چای، شهر چای، باراندوز چای، گادارچای، مهاباد چای، سیمینه رود، زرینه رود، صوفی چای، قلعه چای و آجی چای می باشند از دو دهه اخیر با کاهش میزان ورودی جریان سطحی به دریاچه ارومیه، میزان آب دریاچه روند نزولی پیدا کرده و در حال حاضر نیمه اول سال آبی 97 1396 حجم آب دریاچه به حداقل رسیده است از دلایل این کاهش حجم آب دریاچه، خشکسالی های مستمر، تغییر الگوی کشت به کشت های با نیاز آبی زیاد، توسعه اراضی کشت های آبی، افزایش استفاده از منابع آبی سطحی و زیرزمینی بیان شده است با توجه به اینکه متوسط مصارف آب سدهای در حال بهره برداری تحت نظارت وزارت نیرو برای کشاورزی حدود 660 میلیون متر مکعب بوده که حدود 20 درصد متوسط ورودی جریان های سطحی به دریاچه ارومیه 3058 میلیون متر مکعب در طول دوره زمانی 57 1356 تا 96 1395 40 سال می باشد لذا می توان گفت کاهش موثر ورودی به دریاچه ارومیه در وهله اول ناشی از خشکسالی های مستمر در حوضه آبریز دریاچه ارومیه بوده است در این مقاله جریان سطحی روزانه ورودی به دریاچه ارومیه از محل آخرین ایستگاه های هیدرومتری منتهی به دریاچه، تغییرات روزانه تراز آب دریاچه ارومیه شاخه بالا رونده تراز و شاخه پایین رونده تراز در سال های آبی در 20 ساله اخیر مورد تحلیل قرار گرفت از نتایج بدست آمده مواردی به این شرح است: الف شیب شاخه نزولی تراز آب دریاچه ارومیه ناشی از تبخیر آب دریاچه ارومیه در سال های آبی با خشکسالی ممتد حتی تا 2 برابر ورودی آب به دریاچه پیشی گرفته و لذا با هرگونه افزایش جریان سطحی ورودی به دریاچه در بخش صعودی برنامه های مصوب احیای دریاچه ارومیه، توسط تبخیر آب از سطح دریاچه در بخش نزولی منحنی تراز آب دریاچه خنثی خواهد شد ب کاهش درجه خشکسالی و استفاده از تکنولوژی های کاهش تبخیر از سطح دریاچه در راستای هم می توانند اثر بخشی احیای دریاچه ارومیه را تضمین نمایند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

عبدالکریم فانی حق

کارشناس ارشد دفتر مدیریت بهم پیوسته منابع آب حوضه های آبریز دریای خزر و دریاچه ارومیه شرکت مدیریت منابع آب ایران

فانی حق، عبدالکریم،1397،تحلیل تغییرات روزانه تراز آب دریاچه ارومیه،هفتمین کنفرانس ملی مدیریت منابع آب ایران،یزد

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات هفتمین کنفرانس ملی مدیریت منابع آب ایران5 اردیبهشت 1397 · یزد