عملیات آبخوانداری گزینه ای مناسب جهت مقابله با بیابان زایی ( مطالعه موردی: پوشش گیاهی حوضه آبخیز کوهدشت لرستان)

چکیده مقاله

اجرای طرح های آبخوانداری و پخش سیلاب بر اساس اهداف متفاوتی انجام می گیرند یکی از این اهداف افزایش تولید و احیاء پوشش گیاهی متاثر از افزایش میزان رطوبت خاک در این عرصه ها می باشد با توجه به حساسیت زیاد اکوسیستم های مرتعی مناطق خشک و نیمه خشک در برابر عوامل مختلف از جمله تغییرات اقلیمی بویژه بارندگی، بی نظمی های بارش و توزیع زمانی نامناسب اهمیت اجرای این طرح ها را صد چندان می نماید از طرفی وقوع خشکسالی ها و بروز سیلاب های مخرب که میتوان آن را زائیده شرایط نامناسب ریزش های جوی یک منطقه دانست همیشه محتمل و قابل انتظار است هدف از این پژوهش با توجه به اهمیت و جایگاه عملیات آبخوانداری و نقش آن در احیاء و اصلاح مراتع بعنوان یکی از تکنولوژی های مورد استفاده جهت جلوگیری از روند بیابان زایی و احیاء پوشش گیاهی، همچنین ارتقاء وضعیت و گرایش مرتع و عکس العل گیاه در برابر آن است این تحقیق در عرصه پخش سیلاب کوهدشت و مراتع مجاور آن با بکارگیری پلات های یک مترمربعی با استفاده از روش سیستماتیک تصادفی و بررسی پارامترهای تاج پوشش گیاهان مرتعی، تولید علوفه، لاشبرگ، سنگ و سنگریزد و خاک لخت و شادابی و تراکم و در سطح پلات ها و روش قطع و توزین در درون پلات ها به تفکیک گونه و کلاس های خوشخوراکی به منظور برآورد تولید و بهره گیری از روش پیمایشی برای تهیه لیست فلورستیک و تنوع گونه ای و تکرار همین عملیات در عرصه شاهد به منظور مقایسه و بررسی اثر عملیات آبخوانداری بر پوشش گیاهی انجام شد است جهت آنالیز داده های مربوطه به پوشش گیاهی و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک دو عرصه پخش سیلاب و شاهد بترتیب از آزمون T Tset در محیط Spss۱۱ ۵ و آزمایش فاکتوریل ۲ ۲ در قالب طرح کاملا تصادفی در محیط Mstac استفاده شد که نتایج آن به شرح زیر می باشد عخجیات آبخوانداری باعث افزایش تولید علوفه عرصه پخش سیلاب حدود ۲/۳ برابر در مقایسه با عرصه شاهد شده است همچنین اجرای پخش سیلاب باعث تغییر ترکیب گیاهی و ظهور و افزایش گیاهان خوشخوراک و کلاس I ،کاهش گونه های غیرخوشخوراک کلاس III و II نسبت به گیاهان کلاس I در عرصه پخش سیلاب شده است وضعیت مرتع از متوسط در عرصه شاهد به خوب در عرصه پخش سیلاب ارتقاء یافته و گرایش مرتع مثبت و پیش رونده برآورد شده است عملیات آبخوانداری موجب افزایش مقادیر A U M و ظرفیت چرایی در عرصه پخش سیلاب معادل ۳ برابر عرصه شاهد شده است در خصوص بررسی نتایج آزمایشات خاک مشاهده می گردد که درصد ماده آلی، فسفر و پتاسیم قابل استفاده، نیتروژن کف و هدایت الکتریکی خاک در اثر عملیات آبخوانداری افزایش یافته ولی اسیدیته و بافت خاک تغییری نداشته است همچنین کانی های تشکیل دهنده خاک منطقه مورد مطالعه در اثر عملیات پخش سیلاب دچار تغییر و تبدیل، نشده است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

علی محمدیان

مربی پژوهشی بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران

رضا کرمیان

محقق بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران

رضا سیاه منصور

استادیار بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد

علی سپهوند

محقق بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران

محمدیان، علی و کرمیان، رضا و سیاه منصور، رضا و سپهوند، علی،1397،عملیات آبخوانداری گزینه ای مناسب جهت مقابله با بیابان زایی ( مطالعه موردی: پوشش گیاهی حوضه آبخیز کوهدشت لرستان)،سومین همایش ملی اثرات خشکسالی و راهکارهای مدیریت آن،خرم آباد

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات سومین همایش ملی اثرات خشکسالی و راهکارهای مدیریت آن8 اسفند 1397 · خرم آباد