چکیده مقاله
این پژوهش به بررسی تنشهای هیدروپلیتیکی فزاینده در حوضه آبریز هریرود میان کشور بالادست افغانستان و کشورهای پایین دست ایران و ترکمنستان ، می پردازد و با بهره گیری از چارچوب تحلیلی نوین آب رنگی که منابع آبی را به سه دسته سبز جریان غیرقابل کنترل ، زرد قابل ذخیره و قرمز مصرفی و غیر قابل برگشت تقسیم می کند، علل کاهش شدید جریان رودخانه را واکاوی مینماید تحلیل داده های چهل ساله ۱۹۸۰ ۲۰۲۰ نشان میدهد که علی رغم ثبات نسبی در میزان بارش حجم آب جاری در رودخانه به شکل نگران کننده ای کاهش یافته است پژوهش شکاف میان پتانسیل طبیعی آب و جریان واقعی آن را مستقیما به فعالیتهای توسعه ای،افغانستان به ویژه گسترش کشاورزی و ذخیره سازی آب در سد سلما، نسبت می دهد در نتیجه این تحولات دسترسی کشورهای پایین دست به آب بیش از آنکه تابع چرخه های طبیعی باشد به تصمیمات سیاسی افغانستان وابسته شده است نهایتا پژوهش استدلال می کند که دیپلماسی سنتی متمرکز بر تقسیم حجم آب دیگر کارآمد نبوده و رویکرد جامع تری تحت عنوان دیپلماسی فراتر از آب که مستلزم تاسیس یک نهاد مدیریتی مشترک برای کل حوضه آبریز است پیشنهاد می کند تا همکاری مناسب بلندمدت و حرکت به سوی اهداف توسعه پایدار تضمین شود
کلیدواژه‌ها
نویسندگان
امیررضا قناتی
دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی آب، دانشکده عمران و محیط زیست، دانشگاه تربیت مدرس، ایران
ندا جاهدی
دانشجوی کارشناسی مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ارومیه، ایران
الهام ابراهیمی سرین دیزج
استادیار گروه مهندسی عمران، مهندسی محیط زیست، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ارومیه، ایران
محمدرضا شهبازبگیان
دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده عمران و محیط زیست، دانشگاه تربیت مدرس، ایران
شیوه ارجاع
قناتی، امیررضا و جاهدی، ندا و ابراهیمی سرین دیزج، الهام و شهبازبگیان، محمدرضا،1404،تحلیل هیدروپلیتیک حوضه های آبریز فرامرزی بر مبنای مفهوم آب رنگی (حوضه آبریز هریرود)،چهاردهمین کنگره بین المللی مهندسی عمران،تهران
ارائه‌شده در
مجموعه مقالات چهاردهمین کنگره بین المللی مهندسی عمران29 مهر 1404 · تهران