امکان سنجی اتصاف هوش مصنوعی به شرایط اجتهاد در مذاهب خمسه

چکیده مقاله

مسئله ی شرایط لازم برای احراز مقام اجتهاد در فقه اسلامی، به ویژه با ظهور پدیده ی هوش مصنوعی در سال های اخیر، اهمیت مضاعفی یافته است در نگاه نخست، این شرایط که عمدتا صفاتی انسانی تلقی می شوند، ممکن است انطباق ناپذیر با ماشین به نظر آیند اما با بررسی عمیق تر و در نظر گرفتن غرض و هدف نهایی شارع مقدس، می توان هر شرط را به صورت مستقل مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد این تحقیق با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و اتخاذ رویکرد توصیفی تحلیلی، به بررسی شرایط معتبر برای مرجعیت در فقه امامیه و مذاهب خمسه پرداخته و امکان انطباق هوش مصنوعی با این شرایط را مورد سنجش قرار داده است یافته های پژوهش نشان می دهد که شروط مورد اتفاق در فقه، شامل بلوغ، اسلام، عدالت و اجتهاد هستند در مقابل، شروط اختلافی مانند رجولیت، حیات و اعلمیت نیز مطرح می باشند بر این اساس، هوش مصنوعی با قابلیت پردازش حجم عظیمی از اطلاعات و عدم وجود تمایلات شخصی، قادر به برآوردن شروط عقلایی همچون اجتهاد، اعلمیت و عدالت نظری است با این حال، فاقد شرایط ذاتی و معنوی نظیر بلوغ، حیات، ایمان و ولایت مندی می باشد در نتیجه، اگرچه در فقه امامیه، اهلیت اجتهادی هوش مصنوعی به دلیل فقدان ایمان و حیات، محل تردید است، اما بر اساس مبانی اهل سنت، فتاوای استخراج شده توسط هوش مصنوعی می توانند از اعتبار شرعی برخوردار باشند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

علی مردانی

کارشناسی رشته مشاوره و راهنمایی پردیس شهید باهنر اراک. ایران.

یوسف احمدی

دانشجوی دکترای اصول فقه اسلامی جامعه المصطفی العالمیه گرگان

محمد رضا عسکری

کارشناسی رشته مشاوره و راهنمایی پردیس شهید باهنر اراک. ایران.

هدایت حسین محصلی

استادیار جامعه المصطفی العالمیه گرگان

مهدی محمدرفیع

کارشناسی رشته مشاوره و راهنمایی پردیس شهید باهنر اراک. ایران

�حمدی، یوسف و حسین محصلی، هدایت،1405،امکان سنجی اتصاف هوش مصنوعی به شرایط اجتهاد در مذاهب خمسه،دومین کنفرانس بین المللی مدیریت، علوم کامپیوتر و هوش مصنوعی،تهران

ارائه‌شده در

کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و توسعه شهری31 خرداد 1405 · بابل