تحلیل حجیت اطلاقات وعمومات نصوص در فقه پزشکی نوین با هوش مصنوعی

چکیده مقاله

پیشرفت شتابان فناوری های نوین پزشکی از تشخیص هوشمند بیماری ها و ویرایش ژن تا جراحی از راه دور، پرسش های فقهی بی سابقه ای را پیش روی اجتهاد معاصر گشوده است از آنجا که این مسائل در زمان صدور نصوص شرعی وجود نداشته اند، ضرورت دارد روش شناسی اجتهادیی پدید آید که هم اصالت منابع دینی، محفوظ باشد و هم از ظرفیت فناوری مدرن استفاده شود پژوهش حاضر در همین راستا به تحلیل حجیت اطلاقات و عمومات نصوص در حوزه پزشکی پرداخته و قابلیت انطباق اصول کلی مانند قاعده «لاضرر» و آیه «اوفوا بالعقود» را با مصادیق نوپدید بررسی کرده است پرسش اصلی این است که آیا عمومات و اطلاقات شرعی به دلیل طبیعت کلی و اطلاقی خود، می توانند بر اساس مناط حکم، مصادیق جدید را دربر گیرند؟ روش تحقیق، تحلیل حجیت اطلاقات و عمومات با بهره گیری از پردازش زبان طبیعی برای غربالگری دقیق متون اصولی و فقهی است یافته ها نشان می دهد که اطلاقات شرعی به سبب ارتباط با عناوین عرفی کلی و مفاهیم اخلاقی، ظرفیت ذاتی انطباق با مسائل نوپدید را دارند، اما این انطباق منوط به احراز مناط حکم و هماهنگی با مقاصد پنج گانه شریعت است هوش مصنوعی در این فرآیند صرفا نقش ابزار کمکی را ایفا می کند نه جایگاه مجتهد مستقل؛ او می تواند در زمانی اندک، متون فقهی و اصولی را تحلیل، موضوع شناسی دقیق انجام دهد و مدارک مرتبط را استخراج کند با این همه، خروجی های او فاقد اعتبار ذاتی بوده و نیازمند نظارت نهایی فقیه، تطبیق با قواعد اصولی و تایید مقاصد شرعی است این پژوهش با ارائه چارچوب ساختاری و منسجم، پاسخگویی نظام مند به چالش های فقهی نوظهور در عرصه پزشکی را ممکن می سازد و گامی موثر در جهت همگامی فقه با دنیای مدرن برمی دارد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

پرتو خانی

دانشجوی کارشناسی ارشد هوش مصنوعی و رباتیک، دانشگاه غیرانتفاعی ابرار، تهران، ایران

ملاحجت الله دارابی

دانشجوی دکتری اصول وفقه اسلامی دانشگاه جامعه المصطفی گرگان ، ایران

�ارابی، ملاحجت الله،1405،تحلیل حجیت اطلاقات وعمومات نصوص در فقه پزشکی نوین با هوش مصنوعی،دومین کنفرانس بین المللی مدیریت، علوم کامپیوتر و هوش مصنوعی،تهران

ارائه‌شده در

کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و توسعه شهری31 خرداد 1405 · بابل