اقتصاد انرژی و محیط زیست: از مالیات پیگویی و بازارهای کربن تا اقتصاد چرخشی و گذار عادلانه؛ مروری بر مبانی نظری، شواهد تجربی و سیاست های اقلیمی

چکیده مقاله

اقتصاد انرژی و محیط زیست به عنوان یکی از حیاتی ترین شاخه های علم اقتصاد، به تحلیل تعاملات پیچیده میان سیستم های انرژی، رشد اقتصادی و کیفیت محیط زیست می پردازد و چارچوبی برای طراحی سیاست هایی ارائه می دهد که امنیت انرژی، رقابت پذیری اقتصادی و پایداری زیست محیطی را هم زمان تامین کنند این مقاله با هدف ارائه ی تصویری جامع از مبانی نظری، شواهد تجربی و سیاست های اقلیمی، ابتدا به مرور پیشینه ی پژوهش از آثار پیگو ۱۹۲۰ و کوز ۱۹۶۰ تا مدل های یکپارچه ی ارزیابی IAMs و پیمان پاریس می پردازد در بخش داده ها و آنالیزها، یافته های تجربی معتبر نشان می دهند که هزینه ی اجتماعی کربن SCC با نرخ تنزیل ۳ درصد حدود ۵۱ دلار به ازای هر تن دی اکسید کربن برآورد شده است، اما به دلیل عدم قطعیت در توابع خسارت و نرخ تنزیل، دامنه آن از ۲۰ تا بیش از ۲۰۰ دلار متغیر است سیستم معاملات انتشار اتحادیه اروپا EU ETS انتشار گازهای گلخانه ای را ۳۵ درصد نسبت به سطح ۲۰۰۵ کاهش داده و قیمت مجوزها از کمتر از ۵ یورو به بیش از ۸۰ یورو رسیده است هزینه ی برق خورشیدی فتوولتائیک از ۰ ۳۸۱ دلار بر کیلووات ساعت در سال ۲۰۱۰ به ۰ ۰۵۷ دلار در سال ۲۰۲۰ کاهش یافته است کاهش ۸۵ درصدی با این حال، شکاف انتشار emissions gap در سال ۲۰۲۲ حدود ۲۳ میلیارد تن CO۲ معادل بوده و تعهدات فعلی تنها ۳۰ درصد از کاهش لازم برای هدف ۱ ۵ درجه را پوشش می دهند اثر بازگشتی rebound effect بین ۱۰ تا ۶۰ درصد صرفه جویی انرژی را خنثی می کند و اقتصاد چرخشی در اتحادیه اروپا تنها ۱۲ درصد چرخش مواد را محقق کرده است نتیجه گیری مقاله بر ضرورت افزایش تدریجی قیمت کربن به محدوده ۵۰ ۱۰۰ دلار تا ۲۰۳۰، حذف یارانه های سوخت فسیلی ۷ تریلیون دلار در سال ۲۰۲۲ ، سرمایه گذاری در ذخیره سازی انرژی و شبکه های هوشمند، توسعه ی اقتصاد چرخشی با اهداف کمی، و طراحی گذار عادلانه با حمایت از کارگران و جوامع آسیب پذیر تاکید دارد پیشنهادها در شش سطح سیاستی قیمتی افزایش قیمت کربن، حذف یارانه ها، گسترش بازارهای کربن ، فناورانه زیرساختی ذخیره سازی انرژی، CCUS، اقتصاد چرخشی ، رفتاری نهادی استانداردهای بهره وری هوشمند، حاکمیت داده، کاهش رانت جویی ، عدالت محوری حمایت از کارگران، عدالت بین المللی، صندوق خسارات و زیان ، بین المللی حکمرانی تقویت NDCs، باشگاه اقلیمی قیمت کربن، دیپلماسی اقلیم تجارت و پژوهشی آینده پژوه کاهش عدم قطعیت SCC، مدل سازی رفتاری و ناهمگون، مطالعات تطبیقی طولی دسته بندی می شوند دهه ی ۲۰۲۰ دهه ی اقدام قاطع اقلیمی است و اقتصاد انرژی و محیط زیست نقشه ی راه این سفر حیاتی را در دست دارد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

علیرضا محمودی فرد

دکترای حرفه ای هوش مصنوعی و مدرس دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران

سید محمدرضا حسینی علی آباد

استاد دانشگاه های ملی و بین المللی، گروه مجموعه مدیریت، علوم پایه و مهندسی

محمودی فرد، علیرضا و حسینی علی آباد، سید محمدرضا،1404،اقتصاد انرژی و محیط زیست: از مالیات پیگویی و بازارهای کربن تا اقتصاد چرخشی و گذار عادلانه؛ مروری بر مبانی نظری، شواهد تجربی و سیاست های اقلیمی،نخستین کنفرانس ملی یافته های نوین در علوم مدیریت، حسابداری، اقتصاد، تجارت و بورس ایران،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات نخستین کنفرانس ملی یافته های نوین در علوم مدیریت، حسابداری، اقتصاد، تجارت و بورس ایران20 مهر 1404 · تهران