تاب آوری، پایداری و تحول دیجیتال در مدیریت عملیات و زنجیره تامین: مرور نظام مند پیشینه، داده های تجربی و چارچوبی پویا برای تعادل میان کارایی و پاسخ گویی

چکیده مقاله

مدیریت عملیات و زنجیره تامین در دو دهه اخیر از یک حوزه تاکتیکی و هزینه محور به عرصه ای راهبردی، چندبعدی و مبتنی بر شبکه های پیچیده تبدیل شده است که هم زمان با اهداف بهره وری، تاب آوری، پایداری و چابکی سروکار دارد این مقاله با هدف مرور نظام مند مبانی نظری، پیشینه پژوهش و داده های تجربی تولیدشده توسط سایر محققان، به تحلیل شکاف های موجود در ادبیات مدیریت زنجیره تامین می پردازد یافته های متاآنالیز شده و داده های طولی گردآوری شده از مطالعات متعدد نشان می دهند که ۷۴ درصد از زنجیره های تامین جهانی در همه گیری کووید ۱۹ با اختلال شدید مواجه شدند و وجود نقشه دیجیتال زنجیره تامین، شانس شناسایی زودهنگام اختلالات را ۵/۳ برابر افزایش می دهد همچنین مشخص می شود سرمایه گذاری در قابلیت های تاب آوری، هر یک دلار سرمایه گذاری را با ۲/۷ دلار کاهش در زیان ناشی از اختلالات همراه می سازد، اما این رابطه از الگوی بازده نهایی کاهشی با آستانه بهینه حدود ۵/۲ درصد از درآمد سالانه پیروی می کند به موازات این یافته ها، داده های تجربی نشان می دهند که ترکیب اصول ناب و چابک تاثیر تعاملی معناداری بر عملکرد عملیاتی با ضریب ۰/۳۸ دارد و زنجیره های دارای فناوری بلاک چین شفافیت اطلاعات را ۶۷ درصد افزایش و زمان ردیابی محصولات را از ۷ روز به ۴/۲ ساعت کاهش می دهند علاوه بر این، میانگین همبستگی میان اقدامات پایداری زنجیره تامین و عملکرد اقتصادی برابر ۰/۲۷ به دست آمده و شرکت های دارای زنجیره تامین پایدار به طور متوسط ۱۵ درصد بازده سهام بالاتری دارند نتایج مرور داده ها حاکی از آن است که مدل های سنتی بهینه سازی ایستا و قطعی برای مواجهه با اختلالات شدید و عدم قطعیت های فزاینده کافی نیستند برپایه این یافته ها، مقاله حاضر چارچوبی یکپارچه و پویا ارائه می دهد که در آن بر ضرورت گذار از بهینه سازی تک بعدی به رویکردهای چندمعیاره، از نگاه خطی به سیستم های غیرخطی و از تحلیل های ایستا به مدل های تطبیقی و یادگیرنده تاکید می شود نتیجه گیری نهایی مقاله بیانگر آن است که موفقیت در مدیریت عملیات و زنجیره تامین دیگر نه از طریق حداکثرسازی کارایی و کاهش هزینه به هر قیمت، بلکه از طریق طراحی شبکه های متوازن، پیکربندی شده و زمینه محور حاصل می شود که هم زمان به بهره وری کوتاه مدت، تاب آوری میان مدت و پایداری بلندمدت توجه داشته باشند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

علیرضا محمودی فرد

دکترای حرفه ای هوش مصنوعی و مدرس دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران

سید محمدرضا حسینی علی آباد

استاد دانشگاه های ملی و بین المللی، گروه مجموعه مدیریت، علوم پایه و مهندسی

محمودی فرد، علیرضا و حسینی علی آباد، سید محمدرضا،1404،تاب آوری، پایداری و تحول دیجیتال در مدیریت عملیات و زنجیره تامین: مرور نظام مند پیشینه، داده های تجربی و چارچوبی پویا برای تعادل میان کارایی و پاسخ گویی،نخستین کنفرانس ملی یافته های نوین در علوم مدیریت، حسابداری، اقتصاد، تجارت و بورس ایران،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات نخستین کنفرانس ملی یافته های نوین در علوم مدیریت، حسابداری، اقتصاد، تجارت و بورس ایران20 مهر 1404 · تهران