مدیریت پرتفوی در عصر هوش مصنوعی و بحران های جهانی: از نظریه مدرن پورتفوی و مدل های چندعاملی تا سرمایه گذاری غیرفعال و مدیریت ریسک حدی

چکیده مقاله

مدیریت پرتفوی به عنوان یکی از شاخه های بنیادین مالی و سرمایه گذاری، در آستانه ی تحولی بنیادین قرار دارد؛ تحولی که با پنج نیروی محرک مدل های چندعاملی فاما فرنچ سه عاملی ۹۰ درصد واریانس بازده پرتفوی را توضیح می دهد در مقابل ۶۵ ۷۰ درصد برای CAPM ، سرمایه گذاری غیرفعال ۹۰ درصد صندوق های فعال در بلندمدت عملکرد ضعیف تری نسبت به شاخص دارند و تنها ۳ درصد آلفای مثبت غیرمعنادار کسب می کنند ، هوش مصنوعی و بهینه سازی پویا نسبت شارپ ۰ ۸۵ در مقابل ۰ ۵۸ برای استراتژی خرید و نگهداری، اما آسیب پذیری در برابر قوهای سیاه ، مدیریت ریسک حدی افزایش شدید VaR از ۱ ۵ درصد به ۴ ۵ درصد در بحران ۲۰۰۸ ، و تخصیص به دارایی های جایگزین طلا با همبستگی نزدیک به صفر با سهام در دوره های عادی و بیت کوین با بازده روزانه ۰ ۳۸ درصد و انحراف معیار ۴ ۸ درصد شکل می گیرد این مقاله با هدف ارائه ی تصویری جامع از چالش ها و فرصت های پیش روی مدیریت پرتفوی، ابتدا به مرور پیشینه ی پژوهش از نظریه مدرن پورتفوی مارکوویتز، ۱۹۵۲ و مدل قیمت گذاری دارایی سرمایه ای CAPM تا مدل های چندعاملی فاما فرنچ، ۱۹۹۳ و هوش مصنوعی می پردازد در بخش داده ها و آنالیزها، یافته های تجربی معتبر نشان می دهند که تخصیص دارایی استراتژیک بیش از ۹۰ درصد از تغییرات بازده پرتفوی را توضیح می دهد و انتخاب سهام و زمان بندی بازار تنها ۶ ۴ درصد را تبیین می کنند پرتفوی متنوع ۶۰ درصد سهام، ۴۰ درصد اوراق قرضه حداکثر کاهش ۳۰ ۴۰ درصدی در مقابل ۵۰ ۸۰ درصد برای سهام خالص در بحران های بزرگ داشته است تخصیص ۵ درصد به طلا، ریسک پرتفوی را ۰ ۵ درصد و حداکثر کاهش را ۲ درصد بهبود می بخشد با این حال، مدل های VaR مبتنی بر توزیع نرمال، ریسک های حدی را دست کم می گیرند و در بحران مالی ۲۰۰۸، VaR واقعی از ۱ ۵ درصد به ۴ ۵ درصد افزایش یافت استراتژی هوش مصنوعی یادگیری تقویتی نسبت شارپ ۰ ۸۵ در مقابل ۰ ۵۸ و حداکثر کاهش ۲۵ درصد در مقابل ۳۵ درصد داشته است، اما در بحران ۲۰۰۸، ۴۵ درصد سقوط کرد نتیجه گیری مقاله بر ضرورت طراحی تخصیص دارایی استراتژیک مبتنی بر اهداف و افق سرمایه گذاری، تنوع بخشی به دارایی های جایگزین طلا، REITs، زیرساخت، و با احتیاط رمزارزها ، بازتعادل سازی منظم پرتفوی، اتخاذ استراتژی غیرفعال با هزینه پایین برای سرمایه گذاران حقیقی صندوق های شاخصی و ETFها ، استفاده از معیارهای ریسک نزولی نیمه واریانس، حداکثر کاهش، CVaR به جای انحراف معیار، محاسبه و پایش روزانه VaR و CVaR، محافظت در برابر ریسک های حدی با گزینه های فروش و صندوق های معکوس، بهره مندی از مدل های چندعاملی فاما فرنچ و کارهارت و تنوع بخشی به عوامل ارزش، مومنتوم، کیفیت ، طراحی سیستم های ترکیبی human AI برای بهینه سازی پویا، و استفاده از هوش مصنوعی قابل تفسیر XAI برای افزایش شفافیت تاکید دارد پیشنهادها در شش سطح تخصیص دارایی و تنوع بخشی تخصیص استراتژیک، دارایی های جایگزین، بازتعادل سازی ، سرمایه گذاری فعال در مقابل غیرفعال استراتژی غیرفعال برای سرمایه گذاران خرد، سرمایه گذاری فعال فقط در بازارهای ناکارا و برای سرمایه گذاران نهادی، اجتناب از صندوق های با کارمزد بالا ، مدیریت ریسک و معیارهای عملکرد معیارهای ریسک نزولی، محاسبه VaR و CVaR، محافظت در برابر ریسک حدی ، مدل های چندعاملی و فاکتورها استفاده از مدل های فاما فرنچ، تنوع بخشی به عوامل، اجتناب از بیش تنوع بخشی ، هوش مصنوعی و بهینه سازی پویا سیستم های ترکیبی human AI، هوش مصنوعی قابل تفسیر، بهینه سازی با یادگیری تقویتی برای پرتفوی های کوتاه مدت ، و پژوهشی آینده پژوه مطالعات تطبیقی بین المللی عوامل، مدیریت پرتفوی با داده های بزرگ و جایگزین، پرتفوی های مبتنی بر ریسک اقلیمی و ESG، شبیه سازی عامل بنیان قوهای سیاه، تحقیقات تطبیقی تنظیم گری صندوق ها دسته بندی می شوند آینده ی مدیریت پرتفوی، هوشمند، مبتنی بر عوامل، کم هزینه و تاب آور است، اما در قلب آن، تنوع بخشی، مدیریت ریسک و انضباط رفتاری قرار دارد سرمایه گذاری در دانش مدیریت پرتفوی، سرمایه گذاری در ثبات مالی، رشد پایدار و امنیت بلندمدت است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

علیرضا محمودی فرد

دکترای حرفه ای هوش مصنوعی و مدرس دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران

سید محمدرضا حسینی علی آباد

استاد دانشگاه های ملی و بین المللی، گروه مجموعه مدیریت، علوم پایه و مهندسی

محمودی فرد، علیرضا و حسینی علی آباد، سید محمدرضا،1404،مدیریت پرتفوی در عصر هوش مصنوعی و بحران های جهانی: از نظریه مدرن پورتفوی و مدل های چندعاملی تا سرمایه گذاری غیرفعال و مدیریت ریسک حدی،نخستین کنفرانس ملی یافته های نوین در علوم مدیریت، حسابداری، اقتصاد، تجارت و بورس ایران،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات نخستین کنفرانس ملی یافته های نوین در علوم مدیریت، حسابداری، اقتصاد، تجارت و بورس ایران20 مهر 1404 · تهران