سراهای محله و توسعه پایدار شهری: بررسی ظرفیت ها و چالش ها در چارچوب مدیریت نوین شهری (مطالعه موردی: خرم آباد)

چکیده مقاله

یکی از راهبردهایی که در حوزه توسعه پایدار شهری از سوی سازمان ملل موردتوجه قرار گرفته توسعه مبتنی بر اجتماع محلی است توسعه محلی درباره تعامل با مردم به منظور کمک به آنهاست، برای اینکه راهی بیابند تا همکاری و درک متقابل را بین افراد و گروه های اجتماعی بهبود بخشند و در جهت بهتر شدن زندگی خود در آن تغییراتی ایجاد نمایند آلیسون، ۲۰۰۹: ۲۳ در دهه های اخیر، رویکردهای نوین مدیریت شهری بیش از پیش بر تقویت نهادهای محلی و بهره گیری از ظرفیت های جامعه شهری برای تحقق توسعه پایدار تاکید دارند تجربه جهانی نشان داده است که توسعه شهری بدون مشارکت فعال شهروندان و استفاده بهینه از منابع، ظرفیت ها و توانمندی های محله ای، تحقق پذیر نیست در چارچوب حکمروایی شهری مدرن، تقویت اجتماع محلی، ظرفیت سازی، ارتقای خودمدیریتی و فراهم سازی بستر مشارکت موثر شهروندان از الزامات اساسی مدیریت شهری کارآمد به شمار می رود؛ زیرا جوامع محلی توانمند می توانند به تحقق اهداف توسعه ای و ملی کشور کمک کنند فتاحیان و همکاران، ۱۳۹۸ یافته های پژوهش های بین المللی نیز این رویکرد را تایید می کنند بوکولو ۲۰۲۴ نشان داده است که مشارکت فعال شهروندان در برنامه های توسعه شهری، علاوه بر تقویت اعتماد اجتماعی، زمینه ساز نوآوری و خلاقیت در مدیریت شهری می شود جانتی ۲۰۲۳ نیز بر نهادینه سازی مشارکت شهروندان در حکومت محلی به عنوان مولفه ای کلیدی در حکمرانی شهری موثر تاکید دارد واکر ۲۰۲۵ بیان می کند که فضاهای عمومی و سبز شهری مشارکتی، نقش مهمی در تقویت همبستگی محلی و افزایش مشارکت مردمی ایفا می کنند همچنین، جونیور و همکاران ۲۰۲۴ مشارکت جامعه محلی را از محرک های اصلی نوآوری شهری و تحقق شهرهای هوشمند و پایدار می دانند ون دوترینگ ۲۰۲۴ نیز بر اهمیت اعتماد، منابع محلی و ساختارهای پشتیبان در موفقیت فرآیندهای مشارکتی در محلات کم برخوردار تاکید می کند لای ۲۰۲۵ توسعه محله ای پایدار را در گرو هم افزایی فناوری، نوآوری و مشارکت مردمی می داند از منظر توسعه پایدار شهری، اجتماعات محله ای بنیان پایداری اجتماعی محسوب می شوند و بدون فعال سازی ظرفیت های درونی آن ها، دستیابی به توسعه متوازن و پایدار دشوار است فنی و همکاران، ۱۳۹۳ در این میان، «سرای محله» به عنوان نهادی اجتماع محور و محلی، نقشی کلیدی در سازمان دهی فعالیت های فرهنگی، اجتماعی، آموزشی و تفریحی ساکنان ایفا می کند و بستری برای شکل گیری سرمایه اجتماعی و تعامل سازنده میان مدیریت شهری و جامعه محلی فراهم می آورد شکیب و مطلبی، ۱۳۹۳ برنامه ریزی توسعه اجتماع محور با تاکید بر توانمندسازی ساکنان، شناسایی منابع و نیازهای محله ای، زمینه جذب مشارکت فعال شهروندان در فرآیندهای تصمیم گیری و برنامه ریزی شهری را فراهم می سازد در این چارچوب، سراهای محله به عنوان ابزار اجرایی تحقق مشارکت از پایین به بالا، نقش مهمی در گذار از مدیریت متمرکز و اداری به مدیریت تعاملی و مشارکتی ایفا می کنند این نهادها علاوه بر ارائه خدمات اجتماعی و فرهنگی، زمینه ساز ارتقای حس تعلق و هویت محله ای، تقویت شبکه های اجتماعی محلی و افزایش اعتماد متقابل میان ساکنان می شوند بر این اساس، با توجه به اهمیت مشارکت محلی در تحقق توسعه پایدار شهری، پژوهش حاضر در پی پاسخ به سه پرسش اساسی است: ۱ سراهای محله چه نقشی در تقویت مشارکت شهروندان و توسعه پایدار شهری ایفا می کنند؟ ۲ چه چالش ها و موانعی بر سر راه عملکرد موثر سراهای محله در شهر خرم آباد وجود دارد؟ ۳ چه راهبردهایی می تواند به فعال سازی و بهبود عملکرد سراهای محله و توانمندسازی شهروندان در چارچوب مدیریت شهری منجر شود؟ پژوهش حاضر با هدف پاسخ گویی به این پرسش ها، با رویکردی جامعه شناختی تلاش می کند تا ضمن شناسایی ظرفیت ها، چالش ها و فرصت های سراهای محله در خرم آباد، راهکارهای علمی و عملی برای تقویت کارکردهای آن ها در مسیر توسعه پایدار شهری ارائه دهد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

امین روشن پور

سهیلا محمدیفرنوش رضایی منفردمجتبی روشن پور

سهیلا محمدی

امین روشن پورفرنوش رضایی منفردمجتبی روشن پور

فرنوش رضایی منفرد

امین روشن پورسهیلا محمدیمجتبی روشن پور

مجتبی روشن پور

امین روشن پورسهیلا محمدیفرنوش رضایی منفرد

�وشن پور، امین و محمدی، سهیلا و رضایی منفرد، فرنوش و روشن پور، مجتبی،1404،سراهای محله و توسعه پایدار شهری: بررسی ظرفیت ها و چالش ها در چارچوب مدیریت نوین شهری (مطالعه موردی: خرم آباد)،کنفرانس ملی مدیریت شهری با رویکرد توسعه پایدار،خرم آباد

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات کنفرانس ملی مدیریت شهری با رویکرد توسعه پایدار15 مهر 1404 · خرم آباد