چکیده مقاله
مقدمه شهر پایگاه اصلی تمدن انسانی و تبلور ذهنی و تکنولوژیک بشر است مطالعه سطوح و رشد شهرنشینی منعکس کننده این واقعیت است که رشد جمعیت شهری به سرعت در حال افزایش است سیف الدینی، ۱۳۷۸: ۷۵ شهرنشین شدن جمعیت، افزایش جمعیت شهرها و به تبع آن توسعه شهرهای کوچک و بزرگ، ویژگی عصر حاضر است و توسعه پایدار این شهرها در گرو داشتن برنامه ریزی و مدیریت شهری کارآمد آن می باشد از نظر پیترهال برنامه ریزی به عنوان یک فعالیت عمومی عبارت است از ایجاد سلسله ای منظم از اقداماتی که منجر به حصول هدف یا اهداف خاص می شود در این ارتباط هدف کلی برنامه ریزی شهری تامین رفاه مردم است از طریق ایجاد محیطی بهتر، سالم تر، آسان تر، موثرتر و دلپذیرتر حسین زاده دلیر، ۲۵:۱۳۷۷ امروزه عوامل متعددی من جمله؛ نبود زیرساخت های لازم، هجوم جمعیت به شهرها، ضعف طرح های شهری و فقدان مدیریت شهری کارآمد باعث نابسامانی کاربری اراضی شهری شده و فضایی ناامن را برای شهروندان به ارمغان آورده و توسعه پایدار شهری را به خطر انداخته است شهر، بزرگترین نماد تمدن بشری است که انسان آن را برای امنیت، آسایش و رفاه خود بنا نهاده است این محصول بشری تاثیری دائمی و فرآگیر بر زندگی وی داشته و خواهد داشت شهر که مجموعه ای از کالبد و اجتماع را در بر می گیرد، انسان را در سطحی بسیار وسیع و در بستری از ارتباطات پیچیده، به سویی رهنمون می سازد که علی القاعده باید در راستای دست یابی او به کمال انسانیت باشد از سوی دیگر شهر، فقط یک سکونت گاه نیست بلکه «آبادی» است که روح اجتماع را متبلور کرده و از آن هویت می گیرد هر چند به باور عده ای از صاحبنظران تنوع در کاربری ها رفاه اجتماعی و سرزندگی را در فضای شهری برای شهروندان به ارمغان می آورد ولی در صورت تنوع و ادغام بی ضابطه، فضای مصنوع همچون غده سرطانی عمل نموده و باعث سلب رفاه و امنیت شهروندان شده و توسعه پایدار شهر را به خطر می اندازد شهر همچون پیکری زنده است که در آن جسم و کالبد در کنار روح و جان در هم می آمیزد تا زندگی و حیات اجتماعی ساکنان در آن جریان یابد به عبارت دیگر شهر ترکیبی است از ظرف و مظروف ساختمان ها و هر آنچه فیزیک و کالبد است بسان ظرفی است که مظروف انسان ها و کنش های اجتماعی در آن به تکامل و تعامل می رسند پرداختن به جسم و کالبد و طراحی مطلوب بناها و ساختمان ها و فضاها، آسایش جسم را به دنبال خواهد داشت و وجود آسایش جسمانی که در کنار زندگی اجتماعی در محیطی جذاب و توام با ویژگی های زیبایی شناسانه درآمیخته باشد، خودبه خود آرامش روح را به دنبال خواهد داشت بنابراین پرداختن به یکی و غفلت از دیگری، همچون ساختن پیکری است بدون آنکه به روح زندگی در آن اندیشه شده باشد از سوی دیگر، پرداختن به زندگی و حیات بدون توجه به فیزیک و کالبد نیز ادامه حیات اجتماعی را به مخاطره می اندازد، این دو عنصر در کنار هم و مکمل یکدیگرند انسان برای دستیابی به زندگی بهتر، هنر خود را به کار می گیرد و شهر را خلق می کند؛ جایی برای زیست اجتماعی همراه با آرامش، آسایش و داشتن تعامل انسانی سالم طرح مساله سقراط هدف اصلی از ایجاد شهر را تامین نشاط و خوشبختی شهروندان می داند نه اینکه شهر به هیولایی تبدیل شود که شهروندان در آن علاوه بر این که آسایش و آرامش زندگی را بدست نیاورند، در تلاش بیهوده با مشکلات مختلف دست به گریبان شوند امروزه به دلایل گوناگون تامین نشاط، شادی و سرزندگی شهری به یکی از دغدغه های اصلی نظام های مدیریت شهری به ویژه در کشورهای توسعه یافته تبدیل شده است تامین سرزندگی شهری نیز به مثابه آرمانی مشروع در صدر بسیاری از اسناد رسمی شهرسازی مشاهده می شود که خود برخاسته از اهمیت سرزندگی شهر به مثابه یک هدف و یک وسیله است در شرایط رقابت جهانی شهرها برای به دست آوردن سهم بیشتری از سرمایه ها، استعدادها و توجه جامع بین المللی، سرزندگی شهری به عنوان ابزاری موثر برای ارتقاء توان رقابتی شهرها در تحقق چشم انداز مطلوب آن ها به شمار می آید اندیشیدن در باب سرزندگی شهرها لاجرم پرسش ها و دغدغه های متعددی را به ذهن متبادر می سازد از جمله این که آیا ویژگی های مثبت و کیفیت های برتر فضایی کالبدی یک شهر جبرا به ایجاد نشاط و سرزندگی منجر می شود؟ و اساسا چه نسبتی میان کیفیت طراحی شهری یک شهر و نیل به سرزندگی شهری وجود دارد؟ پاسخ به این پرسش ها می تواند راهگشا باشد، شهر فرصت های گوناگونی را می تواند برای تجربه شادی و نشاط در اختیار شهروندانش قرار دهد
نویسندگان
سعید بیرانوند
مهدی آزادمنش
مهدی آزادمنش
سعید بیرانوند
شیوه ارجاع
�یرانوند، سعید و آزادمنش، مهدی،1404،نقش کاربری و طراحی شهری در نشاط اجتماعی،کنفرانس ملی مدیریت شهری با رویکرد توسعه پایدار،خرم آباد
ارائه‌شده در
مجموعه مقالات کنفرانس ملی مدیریت شهری با رویکرد توسعه پایدار15 مهر 1404 · خرم آباد