زبان نمادین قرآن گرایشهای اصلی در تفسیر و تولید علوم انسانی

چکیده مقاله

زبان نمادین قرآن همواره یکی از بنیادی ترین مباحث علوم قرآنی و کانون مناقشه میان مفسران متکلمان، فلاسفه و عارفان بوده است در این میان، زبان نمادین قرآن که از رهگذر، استعاره، تمثیل اسطوره و رمز به انتقال لایه های عمیق معنا می پردازد جایگاه ویژه ای یافته است پژوهش حاضر با روش مرور نظام منظم و تحلیل اسنادی به بررسی روندها، رویکردها و پیامدهای مطالعات مربوط به زبان نمادین قرآن می پردازد یافته ها نشان می دهد که نخستین تاملات نمادین در تفاسیر ادبی و بلاغی آغاز شد و در عرفان اسلامی و حکمت فلسفی با نظریه هایی چون عالم مثال و تاویل رمزی تکامل یافت در دوران معاصر نیز اندیشمندانی همچون علامه طباطبایی، سروش شبستری و نصر در کنار پژوهشگران غربی به بازاندیشی این موضوع پرداخته اند نتایج نشان می دهد که سه جریان عمده در مطالعات این حوزه قابل تشخیص است: ۱ رویکرد عرفانی و باطنی که زبان قرآن را کلید تجربه معنوی می داند ۲ رویکردهای نشانه شناختی و زبانشناختی که به تحلیل ساختارهای استعاری و چندلایه متن می پردازند و ۳ رویکرد میان رشته ای که پیامدهای زبان نمادین قرآن را برای علوم انسانی اسلامی بررسی می کند در عین حال، بررسی ها حاکی از آن است که هنوز جمع بندی منسجم و چارچوب نظری واحدی برای تحلیل زبان نمادین قرآن ارائه نشده است بر این اساس، مقاله حاضر پیشنهاد می کند که پژوهشهای آینده با تلفیق دستاوردهای نشانه شناسی مدرن، هرمنوتیک فلسفی و سنت تفسیری اسلامی چارچوبی جامع برای فهم زبان نمادین قرآن و نقش آن در تولید علوم انسانی اسلامی فراهم آورند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

حمیدرضا رمرودی

دانشجوی دکتری مطالعات برنامه درسی دانشگاه فردوسی مشهد

�مرودی، حمیدرضا،1404،زبان نمادین قرآن گرایشهای اصلی در تفسیر و تولید علوم انسانی،یازدهمین کنفرانس بین المللی علوم اسلامی، پژوهش های دینی و حقوق،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات یازدهمین کنفرانس بین المللی علوم اسلامی، پژوهش های دینی و حقوق31 شهریور 1404 · تهران