قانونمندی جامعه در بینش تاریخی قرآن: بررسی آیات «سیر در زمین» و «نظر» باتکیه بردانش تناسب وبراساس تفسیرالمیزان

چکیده مقاله

قرآن کریم همه مردم رابه مطالعه سنت ها وقوانین الهی که برامت های پیشین جاری شده فراخوانده، وازآنها خواستهکه برای بررسی آنچه برگذشتگان رفته است نسبت به سرانجام رفتارخود بیندیشند، وازسرنوشت تکذیب کنندگانوکفرپیشگان عبرت گیرند دربررسی قرآن مجیدبه آیاتی برخوردم ی شودکه موضوع کاوش، مطالعه واندیشیدندرباره حوادث ورویدادهای تاریخی رابه منظورتحصیل یک نظریه مبتنی براستقراءوبا هدف استخراج وکشفقوانین وسنن، مورد تاکید وتحریض وترغیب قرارمی دهند براین اساس هدف اصلی پژوهش حاضرچگونگی ترسیمدعوت قرآن به «سیر در زمین» و «نظر افکندن در گذشتگان» با استفاده ازدانش تناسب وبراساس تفسیرالمیزان بوده است پس ازجستجوی آیات درقالب دوتعبیر «سیر در زمین» و «ظر افکندن در گذشتگان»، در مجموع ۲۱ آیه شمارش و با توجه به تناسب آیات وبراساس تفسیر المیزان درمجموع ۴۴ آیه برای پژوهش شناسایی ونهایی گردید بامطالعهآیات معلوم می شود «سیر فی الارض» و «نظر افکندن» اصطلاحی قرآنی است که به معنای تفکروتامل دروقایع و حوادث تاریخی،به منظورعبرت اندوزی وپندآموزی می باشد از مجموع این آیات به دست می آید قرآن به نحویموکدبیان می کندکه صحنه تاریخ دارای قوانین و سنن و ضوابطی است؛ درست ماننددیگرصحنه هاومیدان هایجهان هستی که آیین ها وسنت های خاص خودرا دارند مجموع این آیات کاملا روشن گر این معناست که ازمنظرقرآن مجید یک سری قوانین مشترکی برهمه جوامع و حوادث تاریخی حاکم است، زیرا در غیر اینصورت، دعوت به تامل درسرگذشت پیشینیان ودرس گرفتن ازآن ها معنایی نداشت قانون مندی جامعه آیاتپژوهش دردو دسته «موضوعی» و «تاریخی» سنخ شناسی شده اند دسته بندی تاریخی نشان داده که آیات پژوهش درسه دسته شامل تاریخ عمومی بشر ۲ آیه ، تاریخ اقوام گذشته شامل ۵ داستان و ۷ آیه وتاریخ صدر اسلام شامل ۱۲ آیه قابل تفکیک و طبقه بندی بوده اند آیات «سیر در زمین»براساس دانش مشابه بررسی شده اند پژوهش دریافت که تمامی آیات تاکید بر چگونگی «کیفیت عاقبت گذشتگان» کیف کان عاقبه شده و همچنین در تمامی آنها «گروه های هدف» نیز مشخص گردیده که عبارتند از گذشتگان عاقبه الذین من قبلهم من قبل عاقبه المکدبین، عاقبه المجرمین، عاقبه المفسدین، عاقبه الظالمین و عاقبه المنذرین

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمدعلی زکی

دانشیارجامعه شناسی دانشگاه امام حسین ع

�کی، محمدعلی،1400،قانونمندی جامعه در بینش تاریخی قرآن: بررسی آیات «سیر در زمین» و «نظر» باتکیه بردانش تناسب وبراساس تفسیرالمیزان،پنجمین کنفرانس بین المللی علوم اسلامی، پژوهش های دینی و حقوق،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات پنجمین کنفرانس بین المللی علوم اسلامی، پژوهش های دینی و حقوق31 شهریور 1400 · تهران