مراتب ذکر از منظر قرآن، حدیث و عرفان: (از ذکر زبانی تا ذکر مخفی ذات)

چکیده مقاله

ذکر در سنت اسلامی، نه تنها عبادتی زبانی بلکه سلوکی وجودی و حضوری قلبی است که سالک را از غفلت می رهاند و به قرب الهی می رساند قرآن کریم و احادیث نبوی بر اهمیت ذکر، به ویژه ذکر خفی، تاکید دارند و عرفای اسلامی با تحلیل و تبیین مراتب آن، راهی برای عروج روحانی ترسیم کرده اند این مقاله با رویکردی تحلیلی توصیفی، مراتب ذکر را از منظر قرآن، حدیث و آثار عرفانی بررسی می کند بدین سان، چهار مرحله ی اصلی ذکر: ۱ ذکر زبانی، ۲ ذکر قلبی، ۳ ذکر روحی و ۴ ذکر مخفی ذات، معرفی و با شواهد قرآنی، روایی و اقوال عرفا مانند: جنید، خواجه عبدالله انصاری و خرقانی تبیین می شود همچنین جلوه های شعری این مراتب در آثار سعدی و مولوی و حافظ به عنوان بازتاب ادبی تجربه ی عرفانی ذکر، مورد تحلیل قرار می گیرد یافته های پژوهش نشان می دهد که ذکر در بالاترین مرتبه ی خود، از لفظ و اندیشه فراتر می رود و در «ذکر مخفی ذات» به حضور ناب الهی و اتحاد ذاکر و مذکور منتهی می گردد این مقاله در نهایت، جایگاه ذکر را به عنوان محور اصلی سلوک عرفانی و حلقه ی اتصال میان معرفت نظری و تجربه ی شهودی نشان می دهد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

ابراهیم جباری منجیلی

مقاله مراتب ذکر از منظر قرآن، حدیث و عرفان: (از ذکر زبانی تا ذکر مخفی ذات)

�باری منجیلی، ابراهیم،1404،مراتب ذکر از منظر قرآن، حدیث و عرفان: (از ذکر زبانی تا ذکر مخفی ذات)،دومین کنگره بین المللی علوم مهندسی و توسعه شهری پایدار

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات هشتمین کنفرانس بین المللی مطالعات مدیریت، فرهنگ و هنر30 بهمن 1404 · تهران