بررسی چالش ها و ارائه راهکارهای نوین در مهندسی عمران جهت دستیابی به توسعه پایدار

چکیده مقاله

صنعت ساخت وساز با مصرف حدود ۴۰ درصد از منابع طبیعی جهان و تولید بیش از ۳۵ درصد از پسماندهای دفن شده، یکی از بزرگ ترین چالش های زیست محیطی عصر حاضر را رقم زده است از یک سو، رشد شتابان جمعیت شهری –که پیش بینی می شود تا سال ۲۰۵۰ به ۹ ۷ میلیارد نفر برسد– تقاضا برای زیرساخت های جدید را افزایش داده و از سوی دیگر، محدودیت منابع تجدیدناپذیر و الزامات کاهش انتشار گازهای گلخانه ای هدف کربن خنثی ۲۰۵۰ در بسیاری از کشورها ، مهندسی عمران را ناگزیر از بازنگری اساسی در رویه های سنتی خود کرده است این مقاله با هدف شناسایی و اولویت بندی چالش های پیش روی مهندسی عمران در مسیر گذار به توسعه پایدار و ارائه راهکارهای نوین برای غلبه بر این چالش ها نگاشته شده است روش تحقیق مبتنی بر مرور نظام مند Systematic Review با تحلیل محتوای کیفی و رویکرد ترکیبی تحلیل تماتیک و سنتز تفسیری است جامعه آماری شامل ۱۲۷ مقاله علمی پژوهشی داوری همتا از پایگاه های معتبر ScienceDirect، Scopus، Springer و MDPI در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ می باشد یافته ها نشان می دهد مهم ترین چالش ها در چهار دسته فنی نبود استانداردهای یکپارچه، عدم بلوغ فناوری های نوین، کمبود نیروی متخصص ، اقتصادی هزینه اولیه ۳۰ تا ۵۰ درصد بالاتر، نبود مشوق های مالی موثر، دوره بازگشت سرمایه طولانی ، قانونی نهادی ضعف در اجرای قوانین، پراکندگی نهادهای متولی و اجتماعی فرهنگی آگاهی پایین ذی نفعان، مقاومت در برابر تغییر قابل طبقه بندی هستند در مقابل، سه دسته راهکار نوین با پتانسیل تحول آفرین شناسایی شد: ۱ فناوری های هوشمند شامل هوش مصنوعی برای بهینه سازی مصرف انرژی و پیش بینی خرابی ها، مدل سازی اطلاعات ساختمان BIM برای کاهش ضایعات تا ۲۰ درصد، اینترنت اشیا برای پایش بلادرنگ و رباتیک برای افزایش دقت اجرا؛ ۲ اقتصاد چرخشی شامل طراحی برای جداسازی و مدولار بودن، استفاده از مصالح بازیافتی بتن با سنگدانه های بازیافتی، جایگزین های سیمان پرت کربن و فناوری جذب و ذخیره کربن CCUS در صنایع سیمان و بتن؛ ۳ راهکارهای مبتنی بر طبیعت شامل بام ها و دیوارهای سبز، مصالح زیستی، طراحی حساس به بوم سامانه های محلی و سیستم های مدیریت آب های سطحی نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که گذار به توسعه پایدار در مهندسی عمران نیازمند رویکردی سیستمی و چندبعدی است که همزمان ابعاد فنی، محیطی، اقتصادی، قانونی و اجتماعی را پوشش دهد عوامل محیطی با وزن ۰ ۳۵ و سیاسی با وزن ۰ ۲۸ بیشترین تاثیر را بر پذیرش رویکردهای چرخشی دارند که نشان دهنده نقش کلیدی سیاست گذاری و حمایت قانونی است همچنین شکاف قابل توجهی بین اهداف راهبردی پایداری و عملکرد واقعی پروژه ها وجود دارد که یکی از دلایل اصلی آن عدم یکپارچگی ابعاد مختلف پایداری در چارچوب های عملیاتی موجود می باشد پیشنهاد می شود تحقیقات آتی بر توسعه شاخص های عملیاتی بومی سازی شده، طراحی مدل های کسب وکار نوین برای توجیه اقتصادی پروژه های پایدار و مطالعات طولی بر عملکرد بلندمدت ساختمان های سبز متمرکز شوند تدوین استانداردهای ملی الزام آور، ایجاد مشوق های مالی موثر معافیت های مالیاتی و وام های کم بهره و آموزش نیروی انسانی متخصص نیز به عنوان پیش نیازهای اساسی تحقق این گذار شناسایی می شوند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

میثم پورکاویان

کارشناسی ارشد عمران سازه

پورکاویان، میثم،1404،بررسی چالش ها و ارائه راهکارهای نوین در مهندسی عمران جهت دستیابی به توسعه پایدار،اولین کنفرانس بین المللی و جشنواره کشوری مدارس شاد با رویکردهای فرهنگی، هنری، مهارتی، آموزشی، دینی، تربیتی و مدیریتی،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین کنفرانس بین المللی و جشنواره کشوری مدارس شاد با رویکردهای فرهنگی، هنری، مهارتی، آموزشی، دینی، تربیتی و مدیریتی9 اسفند 1404 · بوشهر