بررسی چالش های اخلاقی در فرآیند جمع آوری و تحلیل داده ها برای ارزشیابی برنامه های آموزشی به ویژه با گسترش فناوری های نوین

چکیده مقاله

ارزشیابی برنامه های آموزشی، فرآیندی حیاتی برای بهبود نظام آموزش و پرورش است، اما این فرآیند به دلیل تعدد ذی نفعان، پیامدهای سنگین نتایج و ماهیت سیاسی‑سازمانی خود، با چالش های اخلاقی متعددی روبه روست گسترش شتابان فناوری های نوین مانند پلتفرم های تطبیقی یادگیری، ابزارهای تشخیص چهره و احساسات، و دستگاه های پوشیدنی، این چالش ها را تشدید و پیچیده تر کرده است این مقاله با هدف شناسایی و واکاوی چالش های اخلاقی در مراحل جمع آوری و تحلیل داده برای ارزشیابی برنامه های آموزشی، با تاکید بر فناوری های نوین، به روش مروری‑تحلیلی کیفی و بدون اتکا به داده های آماری انجام شده است یافته ها نشان می دهد که در مرحله جمع آوری داده، سه دسته چالش اصلی وجود دارد: رضایت آگاهانه در بافت مدرسه و عصر داده های دیجیتال، حریم خصوصی و محرمانگی در برابر تحلیل های آموزشی و فشار کارفرما، و عدالت در انتخاب نمونه و شکاف دیجیتال در مرحله تحلیل و گزارش داده، چهار دسته چالش اصلی شناسایی شد: انتخاب روش تحلیل و سوگیری اخلاقی، فشار کارفرما برای تفسیر گزینشی، معضل افشای یافته های ناخوشایند، و چالش های خاص الگوریتم های هوش مصنوعی تبعیض پنهان و عدم پاسخگویی فناوری هایی مانند پلتفرم های تطبیقی با نظارت مستمر و شفافیت صفر ، تشخیص چهره با دقت پایین، سوگیری فرهنگی و عادی سازی نظارت و دستگاه های پوشیدنی با داده های فیزیولوژیک حساس و خطر پزشکی زدگی حساسیت های اخلاقی خاصی ایجاد می کنند در پایان، چهار دسته راهبرد برای کاهش چالش ها پیشنهاد شده است: طراحی اخلاق‑محور در سامانه های ارزشیابی، شفافیت الگوریتمی و حق توضیح خواهی، تقویت کمیته های اخلاق محلی در آموزش و پرورش، و توانمندسازی ارزشیابان در اخلاق حرفه ای این مقاله با پیشنهادهایی برای تدوین کد اخلاق ملی، بازنگری در برنامه درسی تربیت ارزشیاب و ممنوعیت یا محدودیت برخی فناوری های پرخطر در نظام ارزشیابی آموزشی ایران به پایان می رسد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مائده رافع

کارشناسی آموزش کودکان استثنایی، اراک، ایران.

سهیلا عراقی صدقیانی

دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی ، دانشگاه آزاد، ایران

فاطمه میرزائی

کارشناسی آموزش کودکان استثنایی، کاشان، ایران.

امیرحسین قمری قره قشلاقی

دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی ، دانشگاه آزاد، ایران

مریم سادات فاطمی

کارشناسی ارشد روان شناسی تربیتی، تهران، ایران.

لیلا قمری قره قشلاقی

دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی ، دانشگاه آزاد، ایران

بابک عباس نژاد

بابک عباس نژاد دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی ، دانشگاه آزاد، ایران

�راقی صدقیانی، سهیلا و قمری قره قشلاقی، امیرحسین و قمری قره قشلاقی، لیلا و عباس نژاد، بابک،1405،بررسی چالش های اخلاقی در فرآیند جمع آوری و تحلیل داده ها برای ارزشیابی برنامه های آموزشی به ویژه با گسترش فناوری های نوین،دومین کنفرانس بین المللی فلسفه، تعلیم و تربیت و علوم ورزشی،تهران

ارائه‌شده در

پانزدهمین کنفرانس ملی مدیریت و تجارت الکترونیک31 شهریور 1405 · تهران