نقش فضای سبز در مدیریت آب های سطحی و کاهش سیلاب

چکیده مقاله

رشد سریع شهرنشینی و گسترش سطوح نفوذناپذیر در شهرها، مانند آسفالت، بتن و ساختمان ها، موجب تغییر در چرخه طبیعی آب و افزایش حجم و سرعت رواناب های سطحی شده است این تغییرات یکی از مهم ترین عوامل بروز سیلاب های شهری و آب گرفتگی معابر به شمار می آید و می تواند خسارات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی قابل توجهی به همراه داشته باشد در چنین شرایطی، استفاده از راهکارهای پایدار و مبتنی بر طبیعت برای مدیریت آب های سطحی اهمیت فزاینده ای یافته است در این میان، فضاهای سبز شهری به عنوان یکی از موثرترین ابزارهای مدیریت پایدار رواناب های سطحی و کاهش خطر سیلاب مورد توجه برنامه ریزان شهری و متخصصان محیط زیست قرار گرفته اند فضای سبز شهری شامل انواع مختلفی از عناصر طبیعی مانند پارک ها، باغ ها، کمربندهای سبز، فضای باز شهری، بام های سبز و دیوارهای سبز است که علاوه بر نقش زیباشناختی و اجتماعی، می توانند در تنظیم چرخه آب و کاهش اثرات منفی سیلاب های شهری نقش مهمی ایفا کنند این فضاها با افزایش نفوذپذیری سطح زمین و فراهم کردن شرایط مناسب برای جذب و ذخیره آب باران، باعث کاهش حجم رواناب های سطحی می شوند خاک موجود در فضاهای سبز دارای تخلخل بیشتری نسبت به سطوح سخت شهری است و می تواند مقدار قابل توجهی از آب بارندگی را جذب کرده و به تدریج آن را به لایه های زیرین خاک منتقل کند این فرآیند موجب تغذیه سفره های آب زیرزمینی و کاهش فشار بر سیستم های زهکشی شهری می شود پوشش گیاهی نیز نقش مهمی در کاهش رواناب و کنترل سیلاب ایفا می کند برگ ها و شاخه های گیاهان بخشی از آب باران را جذب یا نگهداری کرده و باعث کاهش شدت برخورد قطرات باران با سطح زمین می شوند همچنین ریشه گیاهان با افزایش تخلخل و پایداری خاک، نفوذپذیری آن را افزایش داده و از ایجاد رواناب سریع جلوگیری می کنند علاوه بر این، فرآیند تعرق گیاهان به بازگشت بخشی از آب به جو کمک کرده و در تنظیم چرخه آب نقش موثری دارد از دیگر کارکردهای مهم فضاهای سبز در مدیریت آب های سطحی می توان به کاهش سرعت جریان رواناب، ایجاد ذخیره موقت آب در زمان بارش های شدید و جلوگیری از انتقال ناگهانی حجم زیاد آب به شبکه های جمع آوری آب های سطحی اشاره کرد پارک ها، باغ ها و سایر فضاهای سبز می توانند به عنوان مخازن طبیعی عمل کرده و بخشی از آب بارندگی را در خود نگهداری کنند این ویژگی موجب کاهش احتمال آب گرفتگی معابر و کاهش خطر سیلاب های ناگهانی در مناطق شهری می شود علاوه بر نقش مستقیم در مدیریت آب های سطحی، توسعه فضاهای سبز شهری مزایای زیست محیطی و اجتماعی متعددی نیز به همراه دارد کاهش دمای محیط شهری، بهبود کیفیت هوا، افزایش تنوع زیستی، ارتقای سلامت روانی شهروندان و ایجاد فضاهای مناسب برای فعالیت های اجتماعی و تفریحی از جمله این مزایا هستند بنابراین، گسترش و مدیریت صحیح فضاهای سبز می تواند به عنوان بخشی از راهبردهای توسعه پایدار شهری مورد توجه قرار گیرد با توجه به افزایش خطر سیلاب های شهری در بسیاری از شهرهای جهان و تاثیرات قابل توجه آن بر زندگی شهروندان و زیرساخت های شهری، بهره گیری از زیرساخت های سبز و تقویت فضاهای سبز شهری به عنوان راهکاری موثر برای مدیریت آب های سطحی اهمیت زیادی دارد بررسی نقش و کارکرد این فضاها می تواند به برنامه ریزان و مدیران شهری کمک کند تا با طراحی و توسعه مناسب فضاهای سبز، علاوه بر بهبود کیفیت محیط شهری، از بروز خسارات ناشی از سیلاب های شهری نیز جلوگیری کنند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سید عبدالحکیم هاشمی

کارمند شهرداری

هاشمی، سید عبدالحکیم،1404،نقش فضای سبز در مدیریت آب های سطحی و کاهش سیلاب،اولین کنفرانس بین المللی و جشنواره کشوری مدارس شاد با رویکردهای فرهنگی، هنری، مهارتی، آموزشی، دینی، تربیتی و مدیریتی،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین کنفرانس بین المللی و جشنواره کشوری مدارس شاد با رویکردهای فرهنگی، هنری، مهارتی، آموزشی، دینی، تربیتی و مدیریتی9 اسفند 1404 · بوشهر