ارزیابی خطر سیل خیزی در سیمای سرزمین ضرورتی برای مدیریت محیط زیست

چکیده مقاله

سیلاب ها به عنوان یکی از مخرب ترین بلایای طبیعی همواره خسارات گسترده ای به جوامع انسانی و محیط زیست وارد می سازند در این راستا ارزیابی سیل خیزی و شناسایی مناطق با پتانسیل بالا در تولید رواناب گام بنیادین برای مدیریت ریسک و کاهش این مخاطرات به شمار می آید این پژوهش با هدف برآورد پتانسیل سیل خیزی و تحلیل رفتار هیدرولوژیکی یک حوزه آبخیز نمونه انجام شده است در این مطالعه با بهره گیری از روش های تجربی، هیدرولوژیکی و آماری ابتدا ویژگی های فیزیکی موثر بر تولید سیلاب استخراج گردید سپس با استفاده از روش SCS و نیز تحلیل های آماری بر روی داده های ایستگاه های مجاور دبی سیلاب برای دوره های بازگشت مختلف برآورد شد در ادامه، ضریب سیل خیزی به عنوان شاخصی مقایسه ای برای زیر حوزه های مختلف محاسبه و هیدروگراف واحد سیلاب برای آن ها ترسیم گردید نتایج تحقیق نشان داد که پتانسیل سیل خیزی در بخش های مختلف حوزه یکسان نبوده و برخی زیرحوزه ها به طور مشخصی از حساسیت بیشتری برای تولید رواناب سریع و دبی اوج بالا برخوردارند این تفاوت را می توان به عواملی همچون اختلاف در ویژگی های توپوگرافی، نوع خاک، وضعیت پوشش گیاهی و کاربری اراضی نسبت داد یافته های این مطالعه لزوم اتخاذ رویکردی متمایز و مکان محور در مدیریت حوزه های آبخیز را مورد تاکید قرار می دهد؛ به طوریکه تمرکز اقدامات کنترلی و اصلاحی بر روی زیر حوزه های بحرانی و پرریسک می تواند به صورت موثرتری باعث کاهش خطر سیلاب در مقیاس کل حوزه شود این پژوهش نقش ارزیابی های دقیق سیل خیزی را به عنوان پایه ای ضروری برای برنامه ریزی های توسعه ای، طراحی سازه های آبی و اجرای طرح های جامع آبخیزداری خاطرنشان می سازد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مرتضی قبادی

دانشیار گروه مهندسی محیط زیست دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه لرستان

قبادی، مرتضی،1404،ارزیابی خطر سیل خیزی در سیمای سرزمین ضرورتی برای مدیریت محیط زیست،دهمین همایش منطقه ای تغییر اقلیم و گرمایش جهانی زمین،زنجان

ارائه‌شده در

همایش سراسری «تربیت در نیروهای مسلح؛ روش ها و رویکردها»20 بهمن 1404 · قم