مدیریت پایدار منابع آب و کشاورزی در عصر تغییر اقلیم

چکیده مقاله

تغییر اقلیم به عنوان یکی از مسائل بسیار پیچیده و پرچالش عصر حاضر نه تنها بر نظام های طبیعی بلکه بر ساختارهای اقتصادی اجتماعی و زیست محیطی جهان تاثیرات عمیقی بر جای گذاشته است کشاورزی و منابع آب که ستون فقرات امنیت غذایی و توسعه پایدار هر جامعه ای به شمار می روند بیش از سایر بخش ها در معرض این تغییرات قرار دارند در چنین شرایطی ضرورت بررسی علمی و چندرشته ای این پدیده و طراحی راهکارهای سازگارانه بیش از هر زمان دیگری احساس می شود هدف از این مقاله بررسی تاثیر تغییر اقلیم بر منابع آب و کشاورزی است نتایج بررسی های انجام شده حاکی از آن است که تغییر اقلیم فراتر از افزایش دمای جهانی با دگرگون سازی الگوهای بارش و تبخیر نظم فصلی و دوره ای منابع آب را مختل کرده و دسترسی به آب پایدار را به چالش کشیده است به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک وابستگی مستقیم کشاورزی به منابع محدود آب حساسیت سامانه های آبیاری و بهره برداری را دو چندان کرده و موجب افزایش آسیب پذیری این سیستم ها در برابر رخدادهای حدی اقلیمی نظیر خشکسالی های طولانی و بارش های شدید شده است چرخه هیدرولوژیک را به طور بنیادی دچار اختلال کرده است به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک که کشاورزی به صورت مستقیم متکی بر منابع آب محدود است این نابسامانی ها آثار و پیامدهای ژرفی بر تامین و مدیریت آب کشاورزی بر جای می گذارند اختلال در الگوهای زمانی منابع آب به معنای برهم خوردن نظم فصلی و چرخه های دوره ای بارندگی و دما است که به عنوان شاخص های حیاتی برای برنامه ریزی های کشاورزی مطرح هستند وقوع نابهنگام این پدیده ها موجب می شود تقویم های کشت و برداشت که نسل ها بر اساس آن ها طراحی شده اند دیگر پاسخگوی نیازهای فعلی نباشند همچنین افزایش شدت و فراوانی رخدادهای اقلیمی نظیر خشکسالی های ممتد و بارش های شدید فشار مضاعفی بر ذخایر آبی وارد کرده و کارکرد سامانه های آبیاری و بهره برداری از منابع آب را با بحران مواجه ساخته است تحلیل دقیق این نابسامانی ها نیازمند رویکردهای چندرشته ای بهره گیری از داده های بلندمدت اقلیمی و استفاده از فناوری های نوین مدل سازی و پایش از راه دور است تا بتوان سازوکارهای تاثیرگذار بر چرخه هیدرولوژیک را به درستی شناسایی و پیش بینی کرد این شناخت عمیق زیربنای طراحی و پیاده سازی راهکارهای مدیریتی تطبیقی و پایدار در حوزه آب کشاورزی به شمار می آید

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

ایمان حاجی راد

دانشجوی دکتری گروه مهندسی آبیاری و آبادانی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

�اجی راد، ایمان،1404،مدیریت پایدار منابع آب و کشاورزی در عصر تغییر اقلیم،دهمین همایش منطقه ای تغییر اقلیم و گرمایش جهانی زمین،زنجان

ارائه‌شده در

همایش سراسری «تربیت در نیروهای مسلح؛ روش ها و رویکردها»20 بهمن 1404 · قم