ارزیابی کارآمدی ضوابط و مقررات شهرسازی در کاهش آسیب پذیری شهری در برابر بحران ها (زلزله، سیل و ...)

چکیده مقاله

رشد شتابان شهرنشینی در ایران و گسترش کالبدی شهرها، بدون توجه کافی به اصول ایمنی و الزامات مدیریت بحران، سبب افزایش آسیب پذیری در برابر مخاطرات طبیعی از جمله زلزله و سیل شده است در این میان، ضوابط و مقررات شهرسازی و ساختمان سازی به عنوان مهم ترین ابزارهای قانونی و اجرایی برای هدایت توسعه شهری و کاهش ریسک بحران ها، نقش تعیین کننده ای ایفا می کنند با این حال، تجربه حوادث اخیر در کشور نشان می دهد که وجود این ضوابط به تنهایی کافی نبوده و کارآمدی آن ها در عمل با چالش های جدی مواجه است هدف پژوهش حاضر، ارزیابی میزان کارآمدی ضوابط و مقررات شهرسازی در کاهش آسیب پذیری شهری و شناسایی نقاط ضعف و قوت این مقررات است روش تحقیق به صورت ترکیبی توصیفی تحلیلی و میدانی طراحی شده است در بخش اسنادی، اسناد بالادستی از جمله طرح های جامع و تفصیلی شهری، آیین نامه ۲۸۰۰ زلزله و مقررات ملی ساختمان مورد بررسی قرار گرفته و سپس با استفاده از پرسش نامه و مصاحبه با کارشناسان شهرداری، مهندسان مشاور و مدیران حوزه مدیریت بحران، داده های میدانی گردآوری شده است تجزیه و تحلیل داده ها با بهره گیری از روش SWOT و شاخص های تاب آوری شهری انجام گرفت یافته های پژوهش نشان می دهد که ضوابط موجود، در سطح نظری و قانونی از جامعیت نسبی برخوردارند، اما در مرحله اجرا با مشکلاتی همچون ضعف نظارت، کمبود ضمانت های اجرایی، عدم هم راستایی طرح های شهری با الزامات مدیریت بحران، و بی توجهی به بافت های فرسوده و سکونتگاه های غیررسمی روبه رو هستند همچنین، مشارکت کم رنگ جامعه محلی و فقدان زیرساخت های فناورانه در فرآیند پایش و کنترل ساخت وساز، مانع تحقق کامل اهداف این مقررات شده است در جمع بندی می توان گفت که کارآمدی ضوابط و مقررات شهرسازی در ایران برای کاهش آسیب پذیری شهری نیازمند تقویت جنبه های اجرایی، بهره گیری از فناوری های نوین نظارتی، بازنگری در فرآیند صدور مجوزهای ساخت وساز، و ارتقای هماهنگی نهادی میان دستگاه های مسئول است در نهایت، پیشنهاد می شود که بازآموزی مستمر کارشناسان، یکپارچه سازی نظام مدیریت بحران و شهرسازی، و ایجاد نظام پایش هوشمند در دستور کار سیاست گذاران شهری قرار گیرد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

الهه عباس زاده

کارشناس شهرسازی حوزه معاونت شهرسازی و معماری شهرداری زاهدان

�باس زاده، الهه،1404،ارزیابی کارآمدی ضوابط و مقررات شهرسازی در کاهش آسیب پذیری شهری در برابر بحران ها (زلزله، سیل و ...)،بیست و هفتمین کنفرانس ملی مهندسی عمران،معماری و شهرسازی،شیروان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات بیست و هفتمین کنفرانس ملی مهندسی عمران،معماری و شهرسازی24 شهریور 1404 · شیروان