بررسی آموزش و روش شناسی پژوهشی در روانشناسی و علوم تربیتی در ایران

چکیده مقاله

تدوین این مقاله بر اساس مطالعات و یافته های یک پژوهش مصوب علمی است که به منظور بررسی روش شناسی در روانشناسی و علوم تربیتی در ایران اجرا شده است هدفهای این پژوهش آن بوده است که ببینیم: ۱ متون و منابعی که در کلاسهای درسی دانشگاهی روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی مورد استفاده قرار می گیرند اساسا بر کدام بنیادهای نظری معرفتشناسی و روششناسی استوارند؟ ۲ مقالاتی که در مجلات علمی پژوهشی روانشناسی و علوم تربیتی ایران انتشار مییابد از نظر معرفت شناسی، روششناسی، و هدف یا نوع طرح پژوهشی دارای چه وضعیتی هستند؟ ۳ سرفصلهایی که در درس روش تحقیق در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترای روانشناسی و علوم تربیتی در دانشگاه های بزرگ کشور تدریس میشود، تا چه اندازه با عنوانهای مطرح شده در منابع مهم دانشگاهی درس روش تحقیق همخوانی دارد؟ ۴ بنیادهای نظری و معرفت شناختی در محتوای تدریس استادان در کلاسهای درس روش تحقیق در سطوح کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکترای روانشناسی و علوم تربیتی در دانشگاه های بزرگ کشور چیست؟ ۵ دانشجویان مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکترای روانشناسی و علوم تربیتی در کلاسهای درس روش تحقیق دانشگاه های بزرگ کشور تا چه اندازه ماهیت پژوهش و بنیادهای نظری و معرفت شناسی فلسفه علم در روششناسی پژوهش را فرا میگیرند؟برای پاسخگویی به سوالات اول و دوم، شانزده منبع اصلی تدریس روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی و تمام مقالات روانشناسی که در آخرین شماره مجلات علمی _ پژوهشی کشور چاپ شده است، مورد بررسی قرارگرفتند همچنین به منظور پاسخ به سوالات سوم و چهارم و پنجم ، ۲۲ نفر استادان درس روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی که در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکترا در هفت دانشگاه بزرگ کشور دانشگاه تهران، دانشگاه علامه طباطبایی ، دانشگاه شهید بهشتی ، دانشگاه تربیت معلم ، دانشگاه آزاد تهران، دانشگاه شیراز، دانشگاه اصفهان در دانشکدههای روانشناسی و علوم تربیتی این دانشگاهها تدریس می کنند، و نیز ۱۱۹ نفر دانشجویانی که بیشترین نمره ها را در هفت دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاههای مذکور در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکترا داشته اند، مورد مصاحبه ساختاریافته قرار گرفتند این پژوهش نشان داد که :۱ بنیادهای معرفت شناختی و بنیادهای روششناسی منابع و متون درسی روش تحقیق که در دانشگاهها تدریس می شود از نوع فلسفه تحصلی و پساتحصلی و روش کمی گرایانه است ۲ مقالات روانشناسی و تربیتی که در مجلات علمی _ پژوهشی روانشناسی و علوم تربیتی کشور چاپ می شود بر بنیاد فلسفه علم تحصلی و پساتحصلی و بر روش شناسی کمی گرای استوار است وعمدتا حاصل طرحهای پژوهشی راهبردی است ۳ تعداد واحدهای تدریس در سه مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکترای روانشناسی و علوم تربیتی بسیار اندک است و سرفصلهای تدریس استادان در کلاسها بسیار کمتر از عنوانهایی است که در منابع علمی اصیل روش تحقیق وجود دارد ۴ بنیادهای نظری معرفت شناسی تدریس استادان درس روش تحقیق نیز اساسا از نوع فسلفه کمی گرای تحصلی و پسا تحصلی است و به پژوهش های کیفی چندان توجهی نمی شود ۵ دانشجویان درس روش تحقیق در سه مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکترای روانشناسی و علوم تربیتی با ماهیت پژوهش و بنیادهای نظری فلسفه علم در پژوهش های روانی _ تربیتی آشنا نمی شوند و آموزش قابل ذکری در این مورد به آنان داده نمی شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

ابراهیم دلیری

دانشجوی دکترای مدیریت آموزشی و دکترای جهاد کشاورزی رشته مهندسی تکنولوژیصید و بهره برداری دریای جنوب کشور دانشجوی کارشناسی رشته حقوق

احمد وفا قبول

ابراهیم دلیری دانشجوی دکترای مدیریت آموزشی و دکترای جهاد کشاورزی رشته مهندسی تکنولوژیصید و بهره برداری دریای جنوب کشور دانشجوی کارشناسی رشته حقوقوحید رئیسی

وحید رئیسی

ابراهیم دلیری دانشجوی دکترای مدیریت آموزشی و دکترای جهاد کشاورزی رشته مهندسی تکنولوژیصید و بهره برداری دریای جنوب کشور دانشجوی کارشناسی رشته حقوقاحمد وفا قبول

�لیری، ابراهیم و وفا قبول، احمد و رئیسی، وحید،1401،بررسی آموزش و روش شناسی پژوهشی در روانشناسی و علوم تربیتی در ایران،پانزدهمین کنفرانس بین المللی روانشناسی، مشاوره و علوم تربیت�

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات پانزدهمین کنفرانس بین المللی روانشناسی، مشاوره و علوم تربیتی22 اسفند 1401