تاثیر تعهدات زیست محیطی بین المللی بر سیاست گذاری عمومی و مقررات ملی؛ مطالعه تطبیقی اتحادیه اروپا و کشورهای منطقه خاورمیانه با تاکید بر ایران

چکیده مقاله

در دهه های اخیر، تشدید بحران های جهانی محیط زیست—از تغییرات اقلیمی تا کاهش تنوع زیستی و آلودگی های گسترده—ضرورت پایبندی دولت ها به تعهدات بین المللی و نهادینه سازی اصول توسعه پایدار را بیش ازپیش برجسته ساخته است تعهداتی که در قالب معاهداتی همچون توافق پاریس، پروتکل مونترال، کنوانسیون تنوع زیستی و معاهده بازل ایجاد شده اند، نه تنها چارچوب حکمرانی جهانی محیط زیست را شکل می دهند، بلکه به طور مستقیم در روند سیاست گذاری عمومی، تدوین مقررات ملی و جهت گیری توسعه ای کشورها اثرگذارند این پژوهش با رویکرد تحلیلی–تطبیقی و بر پایه تحلیل اسناد حقوقی، گزارش های رسمی و ادبیات علمی، به بررسی سازوکارهای ترجمه و انتقال تعهدات بین المللی محیط زیست به نظام سیاست گذاری داخلی در دو بستر نهادی متفاوت—اتحادیه اروپا و کشورهای خاورمیانه با تاکید بر ایران —می پردازد محور اصلی مطالعه، تبیین جایگاه توسعه پایدار به مثابه چارچوب راهبردی برای تلفیق اهداف زیست محیطی با سیاست های کلان اقتصادی و اجتماعی است یافته ها نشان می دهد که اتحادیه اروپا با برخورداری از نهادهای فراملی قدرتمند، سازوکارهای نظارتی کارآمد، شفافیت داده ها و حضور فعال جامعه مدنی، توانسته است اصول توسعه پایدار و تعهدات بین المللی را در قالب سیاست های الزام آور و یکپارچه—از جمله «معامله سبز اروپا»، نظام تجارت انتشار و دستورالعمل های ارزیابی اثرات زیست محیطی—نهادینه کند در مقابل، کشورهای خاورمیانه و به ویژه ایران، به رغم عضویت گسترده در معاهدات زیست محیطی، به دلیل ضعف نهادی، وابستگی ساختاری به منابع فسیلی، رویکرد واکنشی در سیاست گذاری و فقدان نظام پایش موثر، در مرحله انطباق صوری و محدود باقی مانده اند؛ وضعیتی که مانع از تحقق عملی اصول توسعه پایدار می شود این پژوهش نتیجه می گیرد که موفقیت در اجرای تعهدات بین المللی و حرکت به سوی توسعه پایدار، مستلزم وجود چارچوب حقوقی الزام آور، ظرفیت نهادی کافی، هماهنگی بین بخشی، مشارکت اجتماعی و ادغام محیط زیست در سیاست گذاری اقتصادی است بدون این عناصر، تعهدات بین المللی نقش واقعی خود را در تحول سیاست گذاری ملی ایفا نخواهند کرد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

علی زارع پور

دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز

�ارع پور، علی،1404،تاثیر تعهدات زیست محیطی بین المللی بر سیاست گذاری عمومی و مقررات ملی؛ مطالعه تطبیقی اتحادیه اروپا و کشورهای منطقه خاورمیانه با تاکید بر ایران،بیست و دومین کنفرانس بین المللی مطالعات حقوقی و قضای�

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات بیست و دومین کنفرانس بین المللی مطالعات حقوقی و قضایی30 آبان 1404