تحلیل فقهی و حقوقی مالکیت فکری با تاکید برحق کپی رایت

چکیده مقاله

درعصرتحول دیجیتال وگسترش تولیدات فکری، مالکیت فکری به ویژه حق کپی رایت، به یکی ازمهم ترین ابزارهای حمایت ازخلاقیت انسانی تبدیل شده است این مقاله باهدف بررسی مبانی فقهی وحقوقی مالکیت فکری، به تحلیل جایگاه حق کپی رایت درنظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران می پردازد دربخش نخست،مفهوم مالکیت فکری و اقسام آن با تمرکزبرحق مولف وکپی رایت تبیین می شود سپس بارجوع به منابع فقه امامیه،مشروعیت شرعی این نوع مالکیت موردبررسی قرارمی گیرد دیدگاه های مختلف فقها درباره مالکیت غیرمادی، ازجمله نظریه سلطه، قاعده احترام به مال، واصل لاضرر، به عنوان مبانی فقهی حمایت ازحقوق مولف تحلیل می شوند درادامه، قوانین موضوعه ایران ازجمله «قانون حمایت ازحقوق مولفان،مصنفان وهنرمندان» و«قانون ترجمه وتکثیرکتب وآثارصوتی» بررسی شده ومیزان تطابق آن ها با اصول فقهی ارزیابی می گردد همچنین چالش های موجوددراجرای این قوانین،ازجمله ضعف ضمانت اجرا،عدم آگاهی عمومی،وتعارض های احتمالی بابرخی مبانی فقهی، مورد واکاوی قرارمی گیرد مقاله درنهایت با ارائه راهکارهایی برای تقویت نظام حقوقی کپی رایت، ازجمله اصلاح قوانین،آموزش عمومی،وبهره گیری ازظرفیت فقه پویا،به پایان می رسد نتایج این پژوهش نشان می دهدکه باوجود برخی چالش ها،امکان هم سویی میان فقه اسلامی ونظام حقوقی درحمایت ازمالکیت فکری وجود داردومی توان با بازنگری های اصولی،زمینه سازتوسعه حقوق مولف درایران شد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

علیرضا جعفرزاده کوچکی

هیات علمی گروه الهیات فقه وحقوق اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران،ایران

یعقوب علیزاده

عضو هیات علمی گروه الهیات فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران ،ایران

�عفرزاده کوچکی، علیرضا و علیزاده، یعقوب،1404،تحلیل فقهی و حقوقی مالکیت فکری با تاکید برحق کپی رایت،پنجمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی،همدان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات پنجمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی17 مرداد 1404 · همدان